ABD Federal Motorlu Taşıyıcılar Güvenlik İdaresi (FMCSA), Kaliforniya'da faaliyet gösteren 110 tır sürücüsü okulunun lisansını iptal etti. Trump yönetimi, eyaleti 'sorunlu eyalet' olarak nitelendirerek federal denetimleri sıkılaştırma kararı aldı. Yetkililer, kapatılan okulların, İngilizce yeterlilik sınavında başarısız olan 5 binden fazla sürücüyle bağlantılı olduğunu belirtti. Karar, ülke genelinde ticari sürücü belgesi (CDL) verilmesine yönelik federal standartların eyaletler arasında tutarsız uygulandığı yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Federal Denetimler ve Kaliforniya'nın 'Sorunlu Eyalet' İlan Edilmesi
FMCSA tarafından yapılan açıklamaya göre, kapatılan okulların çoğu Kaliforniya merkezli olup, eyaletin ticari sürücü belgesi verme süreçlerindeki gevşek denetimler nedeniyle federal standartlara uymadığı tespit edildi. Federal yetkililer, bu okulların öğrencilere yeterli İngilizce eğitimi vermediğini ve sürücülerin trafik işaretlerini okuyacak, güvenlik talimatlarını anlayacak düzeyde dil becerisine sahip olmadığını vurguladı. İngilizce yeterlilik sınavı, ABD genelinde ticari sürücüler için zorunlu bir gereklilik. Ancak eyaletlerin bu sınavı uygulama ve denetleme konusunda farklı yaklaşımlar sergilediği biliniyor.
Trump yönetimi, göreve geldiğinden bu yana federal düzenlemeleri gevşetme ve eyaletlere daha fazla yetki devretme politikası izliyordu. Ancak son dönemde, özellikle Kaliforniya gibi Demokrat Parti'nin güçlü olduğu eyaletlerde federal denetimleri artırarak, bu eyaletleri 'sorunlu' ilan etme stratejisi dikkat çekiyor. Kaliforniya, çevre düzenlemeleri, göç politikaları ve ticari araç standartları konusunda federal hükümetle sık sık karşı karşıya geliyor. Bu son hamle, federal hükümetin eyalet üzerindeki baskısını artırma çabası olarak yorumlanıyor.
Kapatılan okulların toplam kaç sürücüyü etkilediği net değil ancak federal yetkililer, bu okullardan mezun olan 5 binden fazla sürücünün İngilizce yeterlilik testinde başarısız olduğunu belirtti. Bu sürücülerin bir kısmının halen ticari araç kullanmaya devam ettiği, bunun da trafik güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğu ifade ediliyor. FMCSA, söz konusu sürücülerin belgelerinin iptal edilip edilmeyeceği konusunda henüz bir açıklama yapmadı.
Sektör Üzerindeki Etkiler ve Ulusal Güvenlik Tartışmaları
ABD'de tır taşımacılığı, ekonominin can damarı olarak kabul ediliyor. Ülke genelinde 3,5 milyondan fazla tır sürücüsü bulunuyor ve taşımacılık sektörü, yıllık 800 milyar dolarlık bir hacme sahip. Son yıllarda sürücü açığı, sektörün en büyük sorunlarından biri haline gelmiş durumda. Pandemi sonrası artan talep ve emekli olan sürücülerin yerinin doldurulamaması, okullara olan talebi artırdı. Ancak bu talep artışı, bazı okulların kalite standartlarını düşürmesine ve yeterli denetim yapılmamasına yol açtı.
Federal yetkililer, İngilizce yeterlilik şartının sadece bir dil becerisi meselesi olmadığını, aynı zamanda trafik güvenliği ve ulusal güvenlikle doğrudan ilişkili olduğunu savunuyor. Sürücülerin acil durum talimatlarını anlamaması, trafik işaretlerini yanlış yorumlaması veya güvenlik prosedürlerini uygulamaması, ölümcül kazalara yol açabiliyor. Ayrıca, yeterli dil becerisine sahip olmayan sürücülerin, kaçakçılık veya terörizm gibi yasa dışı faaliyetlere karışma riski de bulunuyor.
Öte yandan, sürücü açığını kapatmak için İngilizce yeterlilik şartının esnetilmesi gerektiğini savunanlar da var. Sektör temsilcileri, özellikle İspanyolca konuşan sürücülerin yoğun olduğu bölgelerde, dil bariyerinin işe alımları zorlaştırdığını belirtiyor. Ancak federal hükümet, güvenlik gerekçesiyle bu şarttan taviz verilmemesi konusunda kararlı görünüyor.
Kaliforniya eyaleti yetkilileri ise federal karara itiraz ediyor. Eyalet Ulaştırma Bakanlığı, kapatılan okulların bazılarının federal standartlara uygun olduğunu ve kararın siyasi motivasyon taşıdığını öne sürüyor. Kaliforniya Başsavcılığı, kararın hukuki dayanağının incelendiğini ve gerekirse yargı yoluna başvurulacağını açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de ticari sürücü belgesi denetimlerinin sıkılaştırılması ve İngilizce yeterlilik şartının öne çıkarılması, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de küresel taşımacılık ve lojistik sektörü açısından önemli bir emsal teşkil ediyor. Türkiye, uluslararası karayolu taşımacılığında önemli bir aktör; Avrupa'ya ve Orta Doğu'ya yapılan taşımalarda dil yeterliliği ve sürücü belgelendirme standartları kritik. ABD'nin bu adımı, Türkiye'nin de uluslararası sürücü belgelendirme ve dil yeterlilik uygulamalarını yeniden gözden geçirmesi için bir fırsat olabilir. Ayrıca, ABD'deki Türk taşımacılık firmaları ve sürücüler için de İngilizce yeterlilik şartına uyum konusunda yeni düzenlemeler gündeme gelebilir. Küresel tedarik zincirinde yaşanabilecek aksaklıklar, Türkiye'nin ihracatını dolaylı yoldan etkileyebilir.
