ABD'de Haziran ayı istihdam verileri, işgücü piyasasında beklenmedik bir yavaşlamaya işaret etti. Tarım dışı istihdam, ekonomistlerin 200 bin civarındaki tahminlerinin oldukça altında kalarak 150 bin arttı. İşsizlik oranı ise yüzde 4,0'da sabit kalırken, işgücüne katılım oranı Mart 2021'den bu yana en düşük seviyesine gerileyerek yüzde 61,5'e düştü. Özellikle konaklama ve eğlence sektörü, 2026 FIFA Dünya Kupası hazırlıklarına rağmen istihdam kaybı yaşadı. Bu durum, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimi beklentilerini yeniden şekillendirebilir.
İşgücü piyasasında soğuma sinyalleri
Çalışma Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre, Haziran ayında işgücü piyasasındaki yavaşlama yaygın bir şekilde hissedildi. Perakende sektörü 5 bin kişi istihdam kaybederken, ulaştırma ve depolama sektöründe de artış sınırlı kaldı. Sağlık hizmetleri, hükümet ve sosyal yardım alanlarında ise mütevazı artışlar kaydedildi. Uzmanlar, işgücüne katılım oranındaki düşüşün, iş aramaktan vazgeçenlerin sayısındaki artıştan kaynaklandığını belirtiyor. Bu durum, ücret enflasyonu üzerinde de baskı oluşturabilir. Ortalama saatlik kazançlar bir önceki aya göre yüzde 0,3 artarken, yıllık bazda yüzde 3,9 yükseldi. Ancak bu oran, Fed'in hedeflediği yüzde 2 enflasyon seviyesiyle uyumlu olmaktan hala uzak.
Konaklama sektöründeki istihdam kaybı ise dikkat çekici. Sektörde 2 bin kişilik bir azalma yaşanırken, bu durum 2026 Dünya Kupası'nın henüz tam anlamıyla istihdam yaratıcı etkisinin başlamadığı yorumlarına yol açtı. Bununla birlikte, bazı analistler sektördeki daralmanın geçici olduğunu ve büyük organizasyonlar öncesinde yapılan yapısal düzenlemelerden kaynaklandığını savunuyor. Genel olarak, Haziran verileri ekonominin yavaşlama evresine girdiğine dair sinyaller veriyor.
Küresel ekonomiye yansımaları
ABD işgücü piyasasındaki bu yavaşlama, küresel ekonomik büyüme açısından da risk oluşturuyor. ABD, dünyanın en büyük ekonomisi olarak küresel talebin önemli bir kısmını karşılıyor. İstihdam artışının yavaşlaması, tüketici harcamalarının da zayıflayabileceği anlamına geliyor. Bu durum, başta Çin ve Almanya olmak üzere ihracat odaklı ekonomileri olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Fed'in faiz indirim döngüsüne başlama zamanlaması konusunda daha temkinli olması bekleniyor. Piyasalar, eylül ayında olası bir faiz indirimini fiyatlarken, işgücü verileri bu beklentiyi zayıflattı. Diğer yandan, ABD'deki ekonomik yavaşlama, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışına neden olabilir ve doların diğer para birimleri karşısında değer kazanmasına yol açabilir. Bu durum, özellikle yüksek dış borcu olan ülkeler için finansal istikrar riski oluşturuyor.
Uzmanlar, ABD işgücü piyasasındaki soğumanın, ekonominin “yumuşak iniş” yapabileceği umudunu canlı tuttuğunu, ancak daha derin bir yavaşlamanın da önlenemediğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde açıklanacak enflasyon verileri ve Fed'in politikaları, küresel ekonominin seyri açısından belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ekonomisindeki yavaşlama, Türkiye için iki yönlü bir etki yaratabilir. Birincisi, ABD talebinin azalması, Türkiye'nin ihracat potansiyelini olumsuz etkileyebilir. ABD, Türkiye'nin önemli ticaret ortaklarından biridir; özellikle otomotiv, tekstil ve makine sektörlerinde talep daralması yaşanabilir. İkincisi, küresel risk iştahının azalması, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışına neden olabilir. Bu durum, Türk lirası üzerinde baskı yaratırken, enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabilir. Ancak, Fed'in faiz indirim döngüsüne geçmesi durumunda, gelişmekte olan piyasalara yönelik sermaye akışı yeniden canlanabilir. Türkiye'nin, ihracat pazarlarını çeşitlendirme ve yurtiçi talebi canlandırma politikalarını sürdürmesi bu dönemde kritik önem taşıyor.
