ABD Çalışma Bakanlığı’nın perşembe günü açıkladığı verilere göre, 25 Mayıs’ta sona eren haftada ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 229 bine yükselerek ocak ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak ekonomistler, bu artışın iş gücü piyasasında bir zayıflama sinyali olmadığı konusunda uyarıyor. Artışın başlıca nedeni, 27 Mayıs Pazartesi günü kutlanan Anma Günü (Memorial Day) tatilinin zamanlaması ve mevsimsel düzeltme faktörlerindeki bozulma olarak gösteriliyor. Uzmanlar, işten çıkarmalarda belirgin bir artış olmadığını, aksine işverenlerin hâlâ çalışan bulmakta zorlandığı bir piyasada iş gücü talebinin güçlü kaldığını vurguluyor.
Anma Günü etkisi ve mevsimsel dalgalanmalar
Her yıl mayıs ayının son pazartesisine denk gelen Anma Günü, işsizlik maaşı başvurularında dalgalanmalara neden olan takvimsel bir faktör. Tatil dönemlerinde geçici işten çıkarmalar ve başvuru süreçlerindeki gecikmeler, verilerin normalden sapmasına yol açabiliyor. Çalışma Bakanlığı verilerine göre, dört haftalık hareketli ortalama da 218 bine yükselerek düşük seyirli eğilimi korudu. Önceki hafta 215 bin olan ortalama, son iki yılın en düşük seviyelerine yakın seyrediyor. Ekonomistler, haftalık dalgalanmaların yerine bu ortalamaya bakılması gerektiğini, çünkü daha sağlıklı bir tablo çizdiğini belirtiyor. Ayrıca, mevsimsel olarak işten çıkarmaların düşük olduğu bir dönemde yaşanan bu sıçramanın, iş gücü piyasasının hâlâ sıkı olduğunu teyit ettiği ifade ediliyor.
Piyasalar ve iş gücü piyasasının genel görünümü
ABD ekonomisi, yüksek faiz oranlarına rağmen güçlü istihdam artışı ve düşük işsizlik oranıyla dikkat çekiyor. Nisan ayında işsizlik oranı yüzde 3,9 ile tarihsel olarak düşük seviyelerde kalırken, tarım dışı istihdam 175 bin arttı. Federal Rezerv’in faizleri düşürmeye başlaması için iş gücü piyasasında bir soğuma bekleniyor ancak bu yönde henüz net bir sinyal yok. Haftalık işsizlik maaşı başvuruları, ekonominin sağlığına dair en erken uyarı göstergelerinden biri olarak izleniyor. Son veriye piyasalar sakin tepki verdi; S&P 500 endeksi günü yatay kapattı. UBS, Morgan Stanley ve Goldman Sachs gibi büyük bankaların ekonomistleri raporlarında, işten çıkarmaların düşük seyrettiğini ve iş gücü piyasasının gücünü koruyacağını öngörüyor.
Bununla birlikte, bazı sektörlerde teknoloji ve medya şirketlerinin yeniden yapılanma amaçlı işten çıkarmaları haber olsa da toplam sayıların sınırlı kaldığı belirtiliyor. Challenger, Gray & Christmas’ın mayıs ayı verilerine göre, ocak-nisan döneminde açıklanan işten çıkarma planları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 azaldı. Bu da işverenlerin hâlâ eleman tutma eğiliminde olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD iş gücü piyasasındaki gelişmeler, küresel talep ve finansal piyasalar kanalıyla Türkiye’yi etkileyebilir. Güçlü ABD istihdamı, Fed’in faiz indirimini ertelemesine neden olabilir; bu da gelişmekte olan ülkelere sermaye akışını ve Türk lirası üzerindeki baskıyı etkileyebilir. Ancak bu haftaki veri geçici bir dalgalanma olduğu için piyasalarda kalıcı bir etki beklenmiyor. Türkiye’nin ihracat pazarları açısından ABD ekonomisinin yumuşak iniş yapması olumlu; resesyon riskinin azalması Türk ihracatçıları için talep güvencesi sağlıyor.
