ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'in Lübnan konusundaki tutumundan duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, "İsrail'in Lübnan'la olan ilişkilerindeki yönetimden memnun değilim" dedi. Trump, Salı günü yaptığı açıklamada, "Ben müdahil olmasaydım İsrail çoktan havaya uçurulmuştu" ifadelerini kullandı. Bu sözler, İsrailli yetkililerin İran'daki savaşı sona erdirmek için yapılan ön anlaşmaya sert tepki göstermesinin ardından geldi. ABD'nin İsrail'e yönelik askeri yardımı kesme ihtimali, bölgedeki güç dengelerini yeniden şekillendirebilecek kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Trump'ın İsrail'e Yönelik Artan Baskısı
Trump'ın bu çıkışı, ABD-İsrail ilişkilerinde nadir görülen bir gerilime işaret ediyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'la yapılan nükleer anlaşma görüşmelerine karşı çıkarken, Trump yönetimi bölgede askeri yükün azaltılmasını istiyor. Trump, "İsrail'e çok şey verdik ama karşılığını alamıyoruz" diyerek yardımların kesilebileceği sinyalini verdi. ABD, İsrail'e yılda yaklaşık 3,8 milyar dolar askeri yardım sağlıyor.
Uzmanlar, Trump'ın bu söylemlerinin seçim stratejisinin bir parçası olabileceğini belirtiyor. Ancak yardımın kesilmesi halinde İsrail, hava savunma sistemleri ve F-35 savaş uçakları başta olmak üzere kritik silah tedarikinde zorlanabilir. Öte yandan, ABD Kongresi'nin İsrail'e yardımı durdurma kararını onaylaması gerekiyor ki bu da siyasi bir süreci gerektiriyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ABD'nin İsrail'e yardımı kesmesi, Ortadoğu'da domino etkisi yaratabilir. İsrail, İran'a karşı kendini savunmak için büyük ölçüde ABD teknolojisine bağımlı. Yardımın kesilmesi, İran'ın nükleer programına yönelik askeri seçenekleri sınırlayabilir ve Hizbullah gibi grupların elini güçlendirebilir. Ayrıca, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefiki ülkeler, Washington'un taahhütlerine güven konusunda endişeye kapılabilir.
Rusya ve Çin ise ABD'nin bölgeden çekilmesini kendi etki alanlarını genişletmek için bir fırsat olarak görebilir. Özellikle Çin, İsrail'le teknoloji alanında iş birliğini artırma potansiyeli taşıyor. Avrupa Birliği ise ABD'nin boşluğunu doldurmakta isteksiz olabilir, zira Avrupa ülkeleri de İsrail'in Filistin politikalarına eleştirel yaklaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İsrail arasındaki bu gerilim, Türkiye'nin bölgesel politikaları açısından hem fırsat hem risk içeriyor. Türkiye, İsrail'e yönelik yardım kesintisi durumunda Doğu Akdeniz'deki enerji dengelerini yeniden değerlendirme şansı bulabilir. Ancak ABD'nin bölgeden askeri olarak çekilmesi, Suriye ve Irak'ta İran destekli milislerin daha da güçlenmesine yol açabilir ve bu Türkiye'nin güney sınırları için bir tehdit oluşturabilir. Ayrıca, ABD'nin müttefiklik taahhütlerinin sorgulanması, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu da dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, bu süreçte kendi askeri kabiliyetlerini artırma ve bölgesel inisiyatif alma konusunda proaktif bir tutum izlemek durumunda kalabilir.
