ABD Kongresi'ne bir yıl önce sunulan ve İsrail'e yönelik bazı silah satışlarını durdurmayı amaçlayan bir yasa tasarısı, 73 eş sunucunun desteğini alarak önemli bir eşiği geçti. Ancak aktivistler ve yasa koyucular, tasarının yasalaşması için önünde uzun bir yol olduğunu belirtiyor. Bu gelişme, özellikle Gazze'deki sivil kayıpların artmasıyla birlikte ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir tartışma başlattı.
Tasarının Detayları ve Arka Plan
Temsilciler Meclisi'ne sunulan tasarı, ABD'nin İsrail'e yapacağı bazı silah satışlarını, özellikle de hassas güdümlü mühimmat ve diğer saldırı silahlarını, insan hakları ihlalleri riski gerekçesiyle engellemeyi hedefliyor. Tasarı, geçen yıl 13 Temmuz'da sunulmuş ve o tarihten bu yana 73 eş sunucuya ulaşmış durumda. Ancak tasarının Meclis'te oylanması ve Senato'dan geçmesi için güçlü bir siyasi irade ve zaman gerekiyor.
Tasarının arkasındaki aktivistler, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarında binlerce sivilin ölümüne yol açan hava saldırılarında ABD yapımı silahların kullanıldığını iddia ediyor. ABD'nin İsrail'e sağladığı askeri yardımın yıllık 3,8 milyar doları bulduğu düşünülüyor. Tasarı, bu yardımı tamamen kesmeyi değil, belirli silah türlerinin satışını durdurmayı öngörüyor. Ayrıca tasarı, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın İsrail'in insan hakları ihlallerine ilişkin rapor sunmasını da talep ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'de İsrail'e yönelik silah satışlarının sorgulanması, yalnızca iç siyasette değil, Orta Doğu'da da yankı buluyor. İsrail, ABD'nin askeri desteğini hayati bir güvence olarak görürken, tasarının yasalaşması halinde bölgedeki güç dengelerini etkileyebileceği düşünülüyor. Filistin yönetimi ise bu tür adımları memnuniyetle karşılıyor, ancak ABD'nin İsrail'e yönelik politikasında köklü bir değişiklik beklenmiyor.
Tasarıya karşı çıkanlar, bunun ABD'nin en yakın müttefikine zarar vereceğini ve Orta Doğu'da İran gibi aktörlere fırsat tanıyacağını savunuyor. Öte yandan, insan hakları örgütleri, ABD'nin Gazze'deki sivil ölümlerde payı olduğunu ve bu tür yasal düzenlemelerin sorumluluğun bir parçası olduğunu belirtiyor. Tasarının, özellikle 2024 seçimleri öncesinde Demokrat Parti içinde tartışmalara yol açması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Gazze operasyonlarını sert bir dille eleştirmiş ve iki devletli çözümü savunmuştur. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin Filistin meselesine verdiği destek paralelinde bir adım olarak görülebilir. Ancak tasarının yasalaşması halinde, ABD-İsrail ilişkilerinde yaşanacak gerilimin bölgesel dengeleri etkilemesi ve Türkiye'nin Orta Doğu politikasında elini güçlendirmesi olasıdır. Ayrıca, ABD'nin müttefiklerine yönelik insan hakları şartı koyması, ileride benzer tasarıların başka ülkeler için de gündeme gelmesine kapı aralayabilir.
