ABD, gece saatlerinde İran'a karşı yeni bir hava saldırısı dalgası başlattı. Pentagon'dan yapılan açıklamaya göre, saldırılar İran'ın askeri altyapısını hedef aldı. Çatışmalar altıncı gününe girerken taraflar arasında diplomatik bir çözüm umudu azalmış durumda. İran devlet medyası, saldırılarda sivil kayıpların yaşandığını iddia ederken, ABD yalnızca askeri hedeflerin vurulduğunu savunuyor. Bölgedeki gerilim, Körfez ülkeleri ve uluslararası toplumda endişeye yol açıyor.
Gelişmenin arka planı
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, geçtiğimiz hafta sonu İran destekli milislerin ABD askeri üslerine düzenlediği saldırılara misilleme olarak başladı. Başkanlık sözcüsü, operasyonun amacının İran'ın nükleer ve balistik füze programlarını vurmak olduğunu belirtti. Ancak İran, saldırıların meşru müdafaa hakkı kapsamında olduğunu ve misilleme yapacağını duyurdu. Çatışmaların yayılması, Yemen'deki Husiler ve Lübnan'daki Hizbullah gibi İran destekli grupların da hareketlenmesine neden oldu. BM Güvenlik Konseyi, acil toplantı çağrısı yaparken, Rusya ve Çin, ABD'yi tek taraflı saldırılarla suçladı.
ABD'nin hamlesi, İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerinde isteklerini artırmasına yol açtı. Tahran yönetimi, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdığını duyurdu. Uzmanlar, çatışmanın uzaması halinde bölgesel bir savaşa dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran çatışması, Orta Doğu'nun güvenlik mimarisini sarsıyor. Suudi Arabistan ve BAE, tarafsız kalmaya çalışırken, İran'ın müttefiki Suriye ve Irak'ta gerginlik artıyor. Petrol fiyatları, saldırı haberleriyle birlikte yüzde 5'in üzerinde yükseldi. Küresel piyasalar, Çin'in enerji arzında kesinti yaşanabileceği endişesiyle satış ağırlıklı seyrediyor. AB, diplomatik çözüm çağrılarını yinelerken, İsrail sessizliğini koruyor. Uzmanlar, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidini ciddiye almak gerektiğini belirtiyor. Bu durum, küresel enerji tedarik zincirlerinde yeni bir kriz potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran savaşı, Türkiye için enerji güvenliği ve sınır güvenliği açılarından kritik. Türkiye, doğalgazının önemli bir kısmını İran ve Azerbaycan üzerinden ithal ediyor; olası bir kesinti ekonomiyi olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Suriye ve Irak'ta artan İran destekli milis faaliyetleri, Türkiye'nin sınır ötesi operasyonlarını zorlaştırabilir. Ankara'nın şu ana kadar bir denge politikası izleyerek hem ABD hem de İran ile diyaloğunu sürdürmesi, krizin yönetiminde belirleyici olacak.
