ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), İran'a ait askeri hedeflere yönelik saldırılar düzenlediğini resmen açıkladı. Yetkililer, saldırıların İran destekli milis gruplarının son dönemde ABD personeline ve koalisyon güçlerine yönelik artan saldırılarına misilleme olarak gerçekleştirildiğini belirtti. Operasyon kapsamında, Suriye ve Irak sınırlarındaki İran bağlantılı mevzilerin vurulduğu ifade edilirken, saldırıların boyutu ve kullanılan mühimmat türü hakkında henüz detaylı bilgi paylaşılmadı.
Gelişmenin Arka Planı
Son haftalarda Ortadoğu'da ABD askeri üslerine yönelik insansız hava aracı (İHA) ve roket saldırılarında belirgin bir artış yaşanmıştı. Özellikle Irak ve Suriye'de konuşlu ABD güçlerine yönelik bu saldırıların arkasında İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na (IRGC) bağlı grupların olduğu iddia ediliyor. Pentagon Sözcüsü, saldırıların meşru müdafaa kapsamında ve uluslararası hukuka uygun olarak düzenlendiğini savundu. Ancak İran, ABD'nin bu iddialarını reddederek, bölgedeki varlığının meşru olduğunu ve saldırılara orantılı şekilde karşılık vereceğini duyurdu. Bu gelişmeler, 2020 yılında ABD'nin Bağdat'ta İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesiyle tırmanan gerilimin yeniden alevlenmesine yol açtı. Biden yönetimi, selefi Trump döneminden kalan bu gerginliği yönetmekte zorlanırken, İran ile yürütülen nükleer müzakereler de sonuçsuz kalmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin bu hamlesi, yalnızca İran ile değil, bölgesel aktörlerle de ilişkileri etkileme potansiyeli taşıyor. Irak hükümeti, egemenliğinin ihlali olarak gördüğü saldırıları kınarken, Suriye yönetimi ise ABD'yi uluslararası hukuku ihlal etmekle suçladı. Bu durum, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının sorgulanmasına neden oluyor. Öte yandan, İran'a yönelik saldırılar, İsrail ile İran arasında devam eden gölge savaşın (ABD'nin İsrail'in İran hedeflerini vurmasına destek olduğu yönünde iddialar) bir parçası olarak görülüyor. Küresel enerji piyasaları, Hürmüz Boğazı'nın olası bir krizi karşısında tedirgin. Ham petrol fiyatları, bu haberin ardından yüzde 2'nin üzerinde artış kaydetti. Analistler, çatışmanın yayılması halinde ekonomik etkilerin daha derin olabileceği uyarısında bulunuyor. Rusya ve Çin, itidal çağrısı yaparken, Avrupa Birliği diyaloğun yeniden başlamasını istedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, Türkiye'nin güney sınırlarında istikrarsızlığı artırma riski taşıyor. İran ile 535 kilometrelik kara sınırı bulunan Türkiye, bu tür çatışmaların Suriye ve Irak üzerinden kendisine sıçramasından endişe ediyor. Ayrıca Türkiye, İran'a yönelik yaptırımlara katılmamış ve iki ülke arasında enerji ve ticaret alanında iş birliği devam etmektedir. Ankara, ABD-İran geriliminin bölgesel güvenlik dengelerini bozmasından ve terör örgütlerinin bu kaostan faydalanmasından kaygı duyuyor. NATO müttefiki ABD ile komşusu İran arasında denge politikası izleyen Türkiye, bu gelişmeleri yakından takip etmekte ve diplomatik girişimlerle tansiyonun düşürülmesini savunmaktadır.
