ABD, İran'ın güney kıyılarındaki askeri hedeflere yönelik hava saldırılarını ikinci gününde sürdürürken, Başkan Donald Trump yönetiminden 'işi askeri olarak tamamlama' tehdidi geldi. Saldırıların odağında Hürmüz Boğazı'na yakın stratejik Sirik bölgesi ve Keşm Adası bulunuyor. Amerikan güçleri, İran'ın bölgedeki deniz ticaretine yönelik saldırılarına misilleme olarak başlatılan operasyonları yoğunlaştırdı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonun 'ABD donanma gemilerine ve ticari gemiciliğe yönelik tehditleri etkisiz hale getirmek' amacı taşıdığını açıkladı.
Artan Gerilim ve Hedefler
Saldırılar, İran Devrim Muhafızları'na bağlı deniz kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı'nda ABD bayraklı iki konteyner gemisine düzenlediği iddia edilen roketli saldırının ardından başladı. ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 'İran'ın korsanlık faaliyetlerine artık tolerans gösterilmeyecek. Gerekirse işi askeri olarak tamamlayacağız' ifadelerini kullandı. Savunma Bakanlığı yetkilileri, Sirik'teki füze rampaları, komuta merkezleri ve lojistik depolarının imha edildiğini duyurdu. Keşm Adası'nda ise hızlı saldırı botlarının konuşlandığı üsler hedef alındı. Bölgedeki İranlı kaynaklar, saldırılarda en az 15 askerin öldüğünü, çok sayıda askerin de yaralandığını bildiriyor.
İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıları 'uluslararası hukukun ağır ihlali' olarak nitelendirirken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı. İran'ın BM Büyükelçisi, mektubunda 'ABD'nin bu saldırgan tutumu bölgesel barış ve güvenliği tehdit etmektedir' ifadelerine yer verdi. Bununla birlikte, İran Devrim Muhafızları, saldırılara anında karşılık verileceği uyarısında bulundu. Askeri uzmanlar, İran'ın elinde bulunan Şahab-3 ve Hürmüz-1 füzelerinin İsrail ve Suudi Arabistan'daki ABD üslerini hedef alma kapasitesine dikkat çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu olması nedeniyle çatışmanın etkileri tüm dünyada hissediliyor. Saldırıların ardından petrol fiyatları varil başına 85 dolara yükselirken, borsalarda satış baskısı arttı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ABD operasyonlarına lojistik destek sağlarken, Katar ve Irak tarafları itidale çağırdı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, 'diplomatik çözümden uzaklaşan her adımın bölgeyi felakete sürükleyeceği' uyarısında bulundu. Çin ve Rusya ise ABD'nin tek taraflı askeri müdahalesini kınayarak, BM Güvenlik Konseyi'ni devreye sokma çağrısı yaptı.
Uzmanlar, bu çatışmanın ABD'nin İran'a yönelik maksimum baskı politikasının askeri boyuta evrildiğini gösterdiğini belirtiyor. Trump'ın seçim öncesi güçlü duruş sergileme arzusu ile İran'ın bölgesel nüfuzunu koruma refleksi arasında sıkışan süreç, öngörülemez bir hal almış durumda. İran'ın olası bir misillemesi durumunda, İsrail ve Suudi Arabistan'ın da dahil olduğu daha geniş çaplı bir bölgesel savaşın kapısı aralanabilir. Bu nedenle uluslararası toplum, tansiyonun düşürülmesi için yoğun diplomatik çaba harcıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile sınır komşusu olması ve iki ülke arasındaki enerji ticaretinin yanı sıra, Irak ve Suriye'deki ortak güvenlik dinamikleri nedeniyle bu çatışmadan doğrudan etkilenecektir. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, Türkiye'nin Hazar petrolü ve Orta Asya enerji koridorlarına olan bağımlılığını artırabilir. Ayrıca, ABD-İran çatışması, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki PKK/YPG ile mücadelesinde İran'ın pozisyonunu da şekillendirebilir. Ankara'nın, hem ABD hem de İran ile diyaloğunu sürdürerek bölgesel istikrarı koruma çabaları önem kazanmaktadır. Türkiye, bu süreçte arabulucu rolü üstlenebilir, ancak kendi güvenlik çıkarlarını da korumak zorundadır.
