ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Suriye'deki üslerine yönelik tehdit oluşturan İran yapımı insansız hava araçlarını (İHA) ve radar tesislerini etkisiz hale getirdiğini resmen açıkladı. CENTCOM Sözcüsü Albay Joe Buccino tarafından yapılan yazılı açıklamada, saldırıların ABD askerlerini ve koalisyon güçlerini korumak amacıyla gerçekleştirildiği belirtildi. Operasyon kapsamında, Suriye'nin doğusundaki Deyrizor bölgesinde faaliyet gösteren İran Devrim Muhafızları'na bağlı milis gruplarının kullandığı iki adet İHA ve bir adet radar sisteminin imha edildiği kaydedildi. Pentagon yetkilileri, bu eylemin meşru müdafaa hakkı çerçevesinde yapıldığını ve bölgedeki ABD varlığına yönelik artan saldırı girişimlerine karşı bir caydırıcılık önlemi olduğunu vurguladı.
Artan gerilim ve son saldırılar
ABD'nin bu hamlesi, son haftalarda Suriye'de konuşlu ABD askeri üslerine yönelen İHA ve roket saldırılarının ardından geldi. CENTCOM verilerine göre, Ekim ayı başından bu yana ABD üslerine en az 24 saldırı düzenlendi. Saldırılarda çok sayıda askerin yaralandığı, ancak can kaybı yaşanmadığı bildirildi. İran destekli gruplar, ABD'nin bölgedeki petrol tesislerini kontrol etmesini ve İsrail'e verdiği desteği gerekçe göstererek saldırılarını artırmıştı. ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, daha önce yaptığı açıklamada, ABD'nin kendisini ve ortaklarını savunma hakkını saklı tuttuğunu, gerektiğinde orantılı ve hesaplı yanıtlar vereceğini ifade etmişti. Son operasyon, bu tehditlerin eyleme dökülmüş hali olarak değerlendiriliyor.
Operasyonun detaylarına ilişkin açıklama yapan CENTCOM, kullanılan silah sistemleri hakkında bilgi vermezken, İHA'ların keşif ve saldırı amaçlı olduğu belirtildi. Radar sisteminin ise ABD uçaklarını tespit etmek ve saldırıları yönlendirmek için kullanıldığı ifade edildi. İmha edilen İHA'ların, İran'ın 'Shahed' serisi insansız hava araçlarına benzer özellikler taşıdığı değerlendiriliyor. Bu araçlar, Ukrayna savaşında da Rusya tarafından yoğun şekilde kullanılıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin bu müdahalesi, Ortadoğu'da İran ile ABD arasındaki gerginliğin yeni bir boyuta ulaştığının işareti olarak görülüyor. İran, Suriye'deki askeri varlığını İsrail ve ABD'ye karşı bir ileri karakol olarak kullanırken, ABD de bölgedeki üslerini korumak için daha agresif bir duruş sergiliyor. Özellikle İran'ın nükleer programı konusunda müzakerelerin durma noktasına gelmesi, dolaylı çatışma alanlarında doğrudan askeri karşılaşma riskini artırıyor. Uzmanlar, bu tür taktik operasyonların büyük bir savaşa dönüşme potansiyeli taşıdığı konusunda uyarıda bulunuyor. Rusya'nın Ukrayna'da savaşırken Ortadoğu'da nüfuz alanını koruma çabası da denklemin bir başka karmaşık boyutu.
Öte yandan, Suriye'de yıllardır süren iç savaş, İran destekli milislerin ülkenin doğusunda kalıcı bir üs kurmasına olanak tanıdı. ABD ise PYD/YPG liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile iş birliği yaparak bölgedeki IŞİD kalıntılarına karşı operasyon düzenliyor. İran destekli milisler zaman zaman SDG kontrolündeki bölgelere de saldırarak ABD'yi hedef alıyor. CENTCOM'un son operasyonu, bu karmaşık güç dengesinde bir tırmanma sinyali olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye açısından öncelikle sınır güvenliği perspektifinden değerlendirilmelidir. Suriye'nin kuzeydoğusunda İran destekli milisler ile ABD arasında yaşanan çatışmalar, bölgedeki istikrarsızlığı derinleştirerek yeni göç dalgalarına ve terör faaliyetlerine zemin hazırlayabilir. Türkiye, İran destekli grupların PKK/YPG ile olası iş birliği ihtimalini yakından izlemektedir. Ayrıca, ABD'nin bölgede askeri varlığını sürdürmesi, Türkiye'nin tezkereler sınır ötesi operasyonları ve Fırat'ın doğusuna yönelik planları üzerinde doğrudan etkilidir. Ankara, ABD'nin bu tür operasyonlarının Türkiye'nin güvenlik kaygılarını artırmaması ve egemenlik alanını ihlal etmemesi konusunda uyanık davranmaktadır.
