ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın askeri hedeflerine yönelik hava saldırılarının 13. geceye ulaştığını duyurdu. Operasyonların, 'İran'ı sorumlu tutmak ve ticari deniz taşımacılığına yönelik tehditleri azaltmak' amacı taşıdığı belirtildi. Saldırılar, özellikle Basra Körfezi ve Umman Denizi'ndeki deniz güvenliğini sağlamayı hedefliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD'nin İran hedeflerine yönelik saldırıları, 13 gün önce başlatılan ve her gece devam eden bir operasyon zinciri haline geldi. CENTCOM'dan yapılan açıklamada, saldırıların İran'ın bölgedeki askeri varlığını zayıflatmayı ve ticari gemilere yönelik saldırı riskini azaltmayı amaçladığı vurgulandı. Operasyonlarda, İran'ın insansız hava araçları, füzeler ve deniz mayınları gibi tehdit unsurlarının hedef alındığı ifade ediliyor.
ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, saldırıların İran'ın bölgedeki müttefik gruplara verdiği desteği kesmeyi de hedeflediğini belirtti. Özellikle Yemen'deki Husiler ve Irak'taki Şii milis gruplarının İran tarafından finanse edildiği ve silahlandırıldığı iddia ediliyor. ABD, bu grupların ticari gemilere yönelik saldırılarını engellemek için askeri güç kullanımını sürdüreceğini açıkladı.
Bölgesel veya küresel boyut
Saldırılar, bölgedeki tansiyonu daha da yükseltiyor. İran, ABD'nin askeri operasyonlarını kınayarak misilleme yapacağı tehdidinde bulundu. Basra Körfezi'ndeki petrol taşımacılığı, bu gerilimden doğrudan etkileniyor. Küresel enerji piyasaları, olası bir İran misillemesi durumunda petrol fiyatlarının artacağı endişesiyle tedirgin.
Uzmanlar, ABD'nin bu operasyonlarla İran'ı müzakere masasına çekmeyi amaçladığını da belirtiyor. Ancak İran'ın şu ana kadar geri adım atmadığı, aksine bölgedeki vekil güçler aracılığıyla direnişi sürdürdüğü gözlemleniyor. Bu durum, uzun süreli bir çatışma riskini beraberinde getiriyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, iki tarafı da itidal çağrısı yaparken, krizin diplomatik çözümü için arabuluculuk girişimleri sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bu çatışmada dengeli bir pozisyon izliyor. ABD ile askeri ittifakına rağmen, İran'la komşuluk ilişkilerini ve enerji bağlantılarını koruma stratejisi güdüyor. Doğal gaz ve petrol ithalatında İran'a bağımlı olan Türkiye, olası bir yaptırım veya ambargodan doğrudan etkilenebilir. Ayrıca, Irak’taki gelişmeler Türkiye için kritik önem taşıyor; çünkü Türkiye, PKK’ya karşı yürüttüğü operasyonlarda Irak’taki Şii gruplarla iş birliği yapıyor. Bölgede tırmanan İran-ABD gerilimi, Türkiye’nin Kuzey Irak’taki askeri varlığını ve enerji güvenliğini tehdit edebilir. Bu nedenle Ankara, diplomatik çabaları desteklerken, olası bir sıcak çatışmanın kendi sınırlarına sıçramaması için tedbirlerini alıyor.
