ABD Savunma Bakanlığı, 8 Nisan 2025 tarihinde İran'a yönelik yeni bir hava saldırısı dalgası başlattığını duyurdu. Operasyon kapsamında, İran Devrim Muhafızları'na bağlı askeri tesisler ve füze rampaları hedef alındı. Saldırılar, ABD'nin İran'ın petrol ihracatına yönelik lisansı iptal etmesinin ardından geldi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu adımın İran'ın Yemen'deki Husilere verdiği desteği kesmek ve bölgesel istikrarı sağlamak amacıyla atıldığı belirtildi. Daha önce ABD, İran'a karşı uyguladığı petrol yaptırımlarını yeniden yürürlüğe koymuş ve Tahran yönetimine ekonomik baskıyı artırmıştı.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ile İran arasındaki gerilim, son aylarda tırmanışa geçti. Washington yönetimi, İran'ın Yemen'deki Husilere silah ve istihbarat desteği sağladığını iddia ediyor. Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıları, ABD ve müttefiklerini harekete geçirdi. Pentagon, İran'dan Husilere yönelik lojistik desteğin kesilmesi için doğrudan askeri müdahale kararı aldı. Saldırılarda, İran'ın doğusundaki bir füze üssü ve batıdaki bir insansız hava aracı hangarı vuruldu. İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıları kınayarak misilleme yapma hakkını saklı tuttu.
ABD Başkanı, yaptığı yazılı açıklamada, "İran'ın saldırganlığına daha fazla tolerans gösterilemez. Ekonomik yaptırımlarla birlikte askeri gücümüzü de kararlılıkla kullanacağız" ifadelerini kullandı. Petrol lisansının iptali, İran'ın günlük yaklaşık 500 bin varil petrol ihracatını etkileyecek ve ülkeye yıllık 10 milyar doların üzerinde gelir kaybettirecek. Bu hamle, Trump dönemindeki azami baskı politikasını anımsatıyor ve Biden yönetiminin İran'a karşı daha sert bir çizgiye geçtiğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, Körfez ülkeleri ve Avrupa'da endişe yarattı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, gerilimin daha da tırmanması halinde bölgesel güvenliklerinin tehdit altında olduğunu belirterek tarafları itidal çağrısında bulundu. Avrupa Birliği, diplomatik çözüm için ABD'ye baskı yaparken, İngiltere ve Fransa ABD'nin eylemlerine destek verdi. Rusya ve Çin ise saldırıları kınayarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı.
Petrol piyasaları, saldırı haberlerinin ardından yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı 85 dolar seviyesine çıktı. Analistler, İran'dan kaynaklanan arz kesintilerinin küresel enerji fiyatlarını daha da yukarı çekebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, Husi saldırıları nedeniyle Kızıldeniz'deki ticaret rotaları zaten sekteye uğramış durumda. ABD'nin bu hamlesi, İran'ın nükleer müzakerelerden çekilmesine ve nükleer faaliyetlerini hızlandırmasına yol açabilir. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran'ın uranyum zenginleştirme seviyesini artırdığını duyurdu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, Türkiye'nin enerji güvenliği ve dış politikası açısından kritik bir gelişmedir. Türkiye, İran'dan doğal gaz ve petrol ithal etmektedir. Yaptırımlar ve askeri gerilim, enerji arzında aksamalara yol açabilir ve Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, Suriye ve Irak'ta İran destekli gruplarla sahadaki dengeler değişebilir. Türkiye, bölgesel istikrar için hem ABD hem de İran ile diyalog kanallarını açık tutmak zorundadır. Ankara'nın arabuluculuk girişimleri ve Nahçıvan bağlantılı enerji projeleri bu dönemde daha da önem kazanmaktadır.
