ABD ordusu, İran'a yönelik hava saldırılarının yeni bir dalgasını başlattı. Pentagon'dan yapılan açıklamada, saldırıların İran'ın askeri altyapısını hedef aldığı belirtilirken, Devrim Muhafızları Ordusu ise Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerinin patlayarak kullanılamaz hale geldiğini duyurdu. İran yönetimi, tankerlerin 'güvensiz bir güney rotasını' kullanmaya çalıştığı sırada patlamaların meydana geldiğini açıkladı. Olay, küresel enerji piyasalarında paniğe yol açarken, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bölgedeki varlığını artırdı.
Gelişmenin arka planı
ABD'nin İran'a yönelik son hava saldırıları, iki ülke arasında haftalardır tırmanan gerilimin en son halkası. Geçtiğimiz ay İran destekli grupların ABD üslerine yönelik saldırılarına misilleme olarak başlatılan operasyonlar, şimdi doğrudan İran topraklarını hedef alıyor. Pentagon sözcüsü, saldırıların 'İran'ın saldırı kabiliyetini sınırlamayı' amaçladığını söyledi.
Hürmüz Boğazı'ndaki tanker patlamaları ise daha karmaşık bir durumu işaret ediyor. Devrim Muhafızları'nın açıklamasına göre, tankerler 'güvensiz bir güney rotasını' kullanmaya çalışırken hedef alındı. Bölge, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir nokta. İran, sık sık boğazı kapatma tehdidinde bulunuyor. Ancak uzmanlar, tankerlerin kendi mayınlarına mı çarptığı, yoksa ABD veya müttefikleri tarafından mı vurulduğu konusunda net bir bilgi olmadığını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Olay, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin durma noktasına geldiği bir dönemde meydana geldi. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırdığını raporlamıştı. ABD ve müttefikleri, İran'ı bölgede istikrarsızlık yaratmakla suçlarken, Tahran yönetimi 'dış müdahalelere karşı meşru müdafaa' hakkını savunuyor.
Küresel petrol fiyatları, tanker saldırısı haberlerinin ardından varil başına 3 dolar arttı. Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenliği sağlamak için acil toplantı çağrısı yaptı. Çin ve Rusya ise tarafları itidale çağırdı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin konuyu ele alması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonunu baskılayabilir. Ayrıca, bölgedeki gerilim Türkiye'nin doğalgaz ve petrol tedarik rotalarını tehdit ediyor. Türkiye, İran ile enerji ithalatı ve ticari ilişkilerini sürdürürken, ABD ile de müttefiklik bağlarını korumaya çalışıyor. Bu kriz, Türkiye'nin hem enerji güvenliği hem de bölgesel arabuluculuk rolü açısından hassas bir denge politikası izlemesini gerektiriyor.
