ABD ordusu, 3 Ocak 2025 gecesi İran destekli milis gruplarına ait olduğu belirtilen hedeflere yönelik yeni bir hava saldırısı dalgası başlattı. Saldırıların hedef aldığı bölgeler arasında Irak'ın kuzeyindeki Erbil kenti de bulunuyor. Görgü tanıkları, Erbil'deki ABD Konsolosluğu binası yakınlarında şiddetli patlamalar duyulduğunu bildirdi. Saldırıların, ABD Başkanı Joe Biden'ın talimatıyla gerçekleştirildiği ve İran destekli grupların son haftalarda ABD askeri üslerine yönelik artan saldırılarına misilleme olduğu belirtildi.
Gelişmenin arka planı
Son haftalarda Ortadoğu'daki ABD askeri varlığına yönelik saldırılar artmıştı. Özellikle Ürdün'de bir ABD üssüne düzenlenen insansız hava aracı (İHA) saldırısında 3 Amerikan askeri hayatını kaybetmiş, 40'tan fazla asker yaralanmıştı. ABD, bu saldırıyı İran destekli Kataib Hizbullah grubuna bağlamış ve misilleme sözü vermişti. Ardından ABD, Irak ve Suriye'de İran destekli hedeflere yönelik ilk saldırı dalgasını 2 Şubat'ta başlatmıştı.
Yeni saldırılar, özellikle Irak'ın başkenti Bağdat ve kuzeydeki Erbil kenti çevresinde yoğunlaştı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü'ne ve ona bağlı milis gruplara ait komuta merkezleri, silah depoları ve İHA tesislerini hedef aldığını açıkladı. CENTCOM, saldırılarda onlarca hedefin vurulduğunu ve operasyonların devam edeceğini bildirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, bölgedeki tansiyonu daha da yükseltme potansiyeli taşıyor. İran destekli grupların ABD güçlerine yönelik saldırıları, İsrail'in Gazze'deki Hamas'a yönelik operasyonları ve Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere saldırılarıyla birleşince, Ortadoğu genelinde bir yangın riski artıyor. ABD'nin İran'la doğrudan bir çatışmaya girmek istemediği ancak İran destekli grupları caydırmak için orantılı misillemeler yaptığı yorumları yapılıyor.
Irak hükümeti, ABD'nin ülkesinde izinsiz askeri operasyonlar düzenlemesini egemenlik ihlali olarak nitelendirirken, İran ise saldırıları kınayarak misilleme tehdidinde bulundu. Erbil'deki patlamaların ardından Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) yetkilileri, sivil kayıp olmadığını ancak bazı askeri noktaların vurulduğunu belirtti. Saldırılar, ABD ile İran arasında doğrudan bir askeri çatışma riskini artırmasa da, vekalet savaşının şiddetlenerek bölgeyi daha geniş bir çatışmaya sürükleyebileceği endişelerini beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Irak'ın kuzeyinde PKK'ya karşı yürüttüğü askeri operasyonlar ve Erbil'deki diplomatik varlığı nedeniyle bu gelişmeleri yakından izlemektedir. ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye'nin Irak'taki güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle Erbil'deki patlamalar, Türkiye'nin bölgedeki konsolosluk ve askeri varlığına yönelik riskleri artırabilir. Ayrıca, ABD'nin İran destekli gruplara yönelik saldırıları, Türkiye'nin Suriye ve Irak'ta PKK/YPG ile mücadelesini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, tırmanan gerilimde diplomatik kanalları açık tutarak hem ABD hem de İran'la ilişkilerini dengelemeye çalışacaktır.
