ABD ordusu, İran'a yönelik hava saldırılarının son turunu gece saatlerinde gerçekleştirerek art arda 13. geceyi de tamamladı. Pentagon'dan yapılan açıklamada, saldırıların İran'ın askeri altyapısını hedef aldığı ve operasyonların devam edeceği belirtildi. Bu gelişme, Ortadoğu'da tansiyonun en yüksek seviyelerden birinde seyrettiği bir dönemde yaşanıyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, geçtiğimiz hafta içinde başladı. Pentagon yetkilileri, operasyonların temel amacının İran'ın bölgedeki vekil güçlerine yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmak ve ABD askerlerine yönelik tehditleri bertaraf etmek olduğunu açıkladı. İlk saldırılar, İran'ın doğusunda yer alan askeri üsler ve füze rampalarına yoğunlaştı. Ancak son günlerde hedeflerin genişletildiği ve İran'ın nükleer programıyla bağlantılı tesislerin de vurulduğu iddia ediliyor.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı yaptığı yazılı açıklamada, 'İran'ın bölgesel istikrarı bozan eylemlerine kararlılıkla karşılık vermeye devam edeceğiz' ifadelerini kullandı. Açıklamada, saldırıların İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmaya yönelik olduğu ve diplomatik çözümün hâlâ masada olduğu da kaydedildi.
İran tarafından ise henüz resmi bir açıklama gelmezken, ülkenin resmi haber ajansı IRNA, saldırılarda en az 12 askerin hayatını kaybettiğini, 24 kişinin yaralandığını öne sürdü. Ayrıca, İran ordusunun hava savunma sistemlerinin devreye girdiği ve bazı füzelerin etkisiz hale getirildiği bildirildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin İran'a yönelik bu kapsamlı saldırıları, tüm dünyada endişeyle karşılanıyor. Rusya ve Çin, ABD'yi 'provokasyon' ve 'uluslararası hukuku ihlal' etmekle suçladı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 'Bu saldırılar bölgede yeni bir savaşın fitilini ateşleyebilir. ABD'nin sorumlu davranması gerekiyor' dedi. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü ise, taraflara itidal çağrısında bulundu ve 'askeri seçeneklerin çözüm getirmeyeceğini' vurguladı.
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, tarafları diyaloğa davet etti. BM Genel Sekreteri António Guterres, yaptığı açıklamada 'bölgedeki tüm ülkelerin güvenliğini garanti altına alacak kapsamlı bir müzakerenin' gerekliliğine dikkat çekti. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise, 'diplomasi için hâlâ zaman var' mesajı verdi.
Petrol fiyatları saldırıların ardından yükselişe geçti. Brent petrol varili %4 artışla 95 dolar seviyesinden işlem görüyor. Piyasalar, olası bir tırmanmanın enerji arzını kesintiye uğratacağı endişesiyle hareketlenirken, altın fiyatları da güvenli liman talebiyle arttı. Uluslararası Para Fonu (IMF) ise, bu gelişmelerin küresel ekonomik toparlanmayı olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik saldırılar, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını artırıyor. Türkiye, İran'la tarihsel ve ekonomik bağlara sahip bir komşu olarak bölgede istikrarın korunmasından yana. Bu çerçevede, Ankara'nın hem Washington hem Tahran'la diyalog kanallarını açık tutması bekleniyor. Öte yandan, saldırıların sürmesi, özellikle enerji hatlarının güvenliği ve mülteci akını riski açısından Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek gelişmeler. Türk dış politikası, bölgesel gerilimi azaltacak girişimlere öncelik verebilir. Ancak bu süreçte Türkiye'nin NATO müttefiki olarak ABD ile ilişkilerini de dengede tutması gerektiği açık.
