Küresel petrol fiyatları, ABD ile İran arasında devam eden nükleer müzakerelerde kaydedilen ilerleme haberiyle birlikte düşüş eğilimine girdi. Brent petrolün varil fiyatı, 71 doların altına inerek son haftaların en düşük seviyesine geriledi. Piyasalar, İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesi ve Tahran’ın ham petrol ihracatını artırması ihtimalini fiyatlamaya başladı. Bu gelişme, küresel petrol arzında beklenen artışın, talebin zayıfladığı bir döneme denk gelmesiyle daha da belirgin hale geldi.
Görüşmelerin arka planı
ABD ve İran heyetleri, Umman’ın başkenti Maskat’ta bir araya gelerek nükleer program konusundaki anlaşmazlıkları çözmeye yönelik müzakereleri sürdürüyor. Taraflar, 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nın (KOEP) yeniden canlandırılması için çaba gösteriyor. ABD’nin İran’a yönelik ekonomik yaptırımları, Tahran’ın petrol ihracatını büyük ölçüde sınırlandırmış ve küresel piyasalarda arz daralmasına yol açmıştı.
Müzakerelerde ilerleme kaydedildiğine dair haberler, yatırımcıların gözünü İran’ın potansiyel petrol arzına çevirdi. Ülke, günlük yaklaşık 2,5 milyon varillik üretim kapasitesiyle OPEC’in üçüncü büyük üreticisi konumunda. Yaptırımların kalkması halinde İran’ın kısa sürede 1-1,5 milyon varil ek arz sağlayabileceği tahmin ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Petrol fiyatlarındaki bu düşüş, enflasyonla mücadele eden küresel ekonomi için olumlu bir işaret olarak değerlendiriliyor. Ancak aynı zamanda OPEC+ grubu içinde de gerilimlere yol açabilir. Suudi Arabistan ve Rusya liderliğindeki ittifak, fiyatları desteklemek amacıyla üretim kesintilerini sürdürürken, İran’ın piyasaya dönüşü bu dengeleri bozabilir.
Uzmanlar, İran’ın geri dönüşünün tam anlamıyla gerçekleşmesi halinde, Brent petrol fiyatlarının 60 dolar seviyelerine kadar gerileyebileceğini öngörüyor. Bu durum, yüksek maliyetli üreticiler için zorluk yaratırken, başta Hindistan ve Çin olmak üzere büyük ithalatçı ülkelerin cari açıklarını rahatlatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak petrol fiyatlarındaki düşüşten olumlu etkilenebilir. Düşen fiyatlar, cari açığı azaltma potansiyeli taşıyor ve enflasyonla mücadelede Merkez Bankası’na nefes aldırabilir. Ayrıca, ABD-İran yakınlaşması, Türkiye’nin komşusu İran ile ticari ve enerji iş birliği alanında yeni fırsatlar yaratabilir. Ancak, İran’ın yeniden piyasaya dönmesi, bölgesel jeopolitik dengeleri de etkileyeceğinden, Türkiye’nin bu süreci yakından takip etmesi gerekiyor.
