ABD ile İran arasında, 14 maddelik anlaşmayı uygulamak üzere İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında 14 Şubat Cuma günü yapılması planlanan üst düzey görüşmeler, son dakikada iptal edildi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in ekibi, toplantıya katılmak üzere hava üssünde hazır beklerken, görüşmelerin aniden iptal edildiği bildirildi. İptal kararının hangi tarafça alındığı ve gerekçesi henüz açıklanmadı.
Gelişmenin arka planı
Görüşmelerin, iki ülke arasında yıllardır süren gerginliğin ardından varılan 14 maddelik çerçeve anlaşmasının hayata geçirilmesi için kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran'ın nükleer programına ilişkin endişeleri gidermeyi hedeflerken, Tahran yönetimi ise ekonomik yaptırımların hafifletilmesini talep ediyor. Vance'in İranlı mevkidaşı ile bir araya gelmesi bekleniyordu.
Diplomatik kaynaklara göre, toplantının iptalinde son dakika yaşanan bir anlaşmazlık etkili oldu. Bazı uzmanlar, bu durumun taraflar arasındaki güven eksikliğini ve müzakerelerin kırılgan yapısını gösterdiğini ifade ediyor. Beyaz Saray ve İran Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran görüşmelerinin iptali, Ortadoğu'da zaten kırılgan olan dengeleri daha da hassas hale getirebilir. İran'ın nükleer programı, İsrail ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bölge ülkeleri için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Görüşmelerin başarısızlığı, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmasına ve bölgedeki vekil güçler aracılığıyla gerilimi tırmandırmasına yol açabilir.
Öte yandan, ABD'nin müttefikleri Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık, diyaloğun sürdürülmesi için arabuluculuk yapmaya çalışıyor. İptal kararı, uluslararası toplumda hayal kırıklığı yaratırken, diplomatik çözüm arayışlarının ne kadar zor olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile İran arasındaki müzakerelerin iptali, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da bölgesel istikrarsızlık riskini artırıyor. Türkiye, İran'la komşu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını İran'dan karşılaması nedeniyle gelişmeleri yakından takip ediyor. Görüşmelerin başarısız olması, İran'ın nükleer programını hızlandırmasına ve bölgedeki vekil çatışmaların (Suriye, Irak, Yemen) şiddetlenmesine yol açabilir. Ankara, hem ABD ile ilişkilerini hem de Tahran'la pragmatik iş birliğini dengelemek zorunda. Bu nedenle, taraflar arasında diyaloğun yeniden başlaması Türkiye'nin çıkarına olacaktır.
