Avrupa borsaları, ABD ve İran arasında gece saatlerinde yaşanan yeni saldırıların ardından haftaya düşüşle başladı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş enerji hisselerini desteklerken, yatırımcılar aynı zamanda şirket kazançlarının açıklanmaya başlayacağı yeni döneme odaklanmış durumda. Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 0,3 değer kaybederken; enerji dışındaki sektörlerde satış ağırlıklı bir seyir izlendi.
Gelişmenin arka planı: Saldırılar ve piyasa tepkisi
ABD ve İran arasında son dönemde tırmanan gerginlik, dün gece yeni bir boyut kazandı. İran destekli Yemenli Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD ve İngiltere, Husilere ait askeri hedefleri vurdu. Bunun üzerine İran'dan gelen misilleme tehditleri ve bölgedeki diğer vekil güçlerin faaliyetleri, piyasalarda risk iştahını azalttı.
Analistler, Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin artmasının, petrol fiyatlarını yukarı çektiğini belirtiyor. Brent tipi ham petrolün varil fiyatı, gece saatlerinde yüzde 2'nin üzerinde yükselerek 80 doların üzerine çıktı. Bu yükseliş, enerji şirketlerinin hisselerine olumlu yansırken; havacılık, perakende ve üretim gibi enerji yoğun sektörlerde satış baskısı yarattı.
Ayrıca İsrail ile Hizbullah arasında Lübnan sınırında yaşanan çatışmalar, gerginliğin daha da genişlemesine yol açıyor. Yatırımcılar, çatışmaların İran ile doğrudan bir savaşa dönüşme olasılığını fiyatlamaya başladı.
Bölgesel ve küresel boyut: Petrol piyasası ve şirket kârları
Petrol fiyatlarındaki artış, küresel enflasyon endişelerini yeniden alevlendiriyor. Avrupa Merkez Bankası'nın faiz indirimi beklentileri, yükselen enerji maliyetleri nedeniyle zayıflıyor. Özellikle enerji ithalatçısı olan Avrupa ülkelerinde, işletmelerin maliyetleri artarken tüketici fiyatları da yukarı yönlü baskı altında.
Öte yandan, Wall Street'te başlayan şirket kazançları sezonu, yatırımcıların odağını jeopolitik gelişmelerden bir nebze olsun uzaklaştırabilir. Ancak analistler, Orta Doğu'daki belirsizliklerin şirketlerin 2024 beklentilerini gölgelemesinden endişe ediyor. Havayolu ve turizm sektörleri, özellikle bölgeye yönelik seyahat iptalleri nedeniyle olumsuz etkilenebilir.
Küresel tedarik zincirleri de Kızıldeniz'deki güvenlik sorunu nedeniyle tehdit altında. Süveyş Kanalı'nı kullanan ticaret rotaları, artan sigorta primleri ve alternatif yollar nedeniyle maliyetlerin yükselmesine yol açıyor. Bu durum, Avrupa'daki sanayi üretimini ve ihracatı olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak, petrol fiyatlarındaki yükselişten doğrudan etkilenecektir. Artan enerji maliyetleri, cari açığı genişletebilir ve enflasyon üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca Türkiye'nin komşusu İran ile ticari ilişkileri ve bölgesel güvenlik dinamikleri de bu gelişmelerden etkilenebilir. Türkiye'nin hem NATO müttefiki ABD hem de İran ile dengeli bir dış politika yürütme çabası, bölgesel gerginliklerin artmasıyla daha da karmaşık hale gelmiştir. Öte yandan, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedefi, bu tür jeopolitik krizlerde stratejik önemini artırabilir.
