Hafta sonu ABD ile İran arasında yaşanan karşılıklı saldırılar, küresel piyasalarda dalgalanmaya neden oldu. Artan jeopolitik gerginlik enerji fiyatlarını yukarı çekerken, merkez bankalarının enflasyonla mücadele kapsamında faiz artırımına gitme ihtimali güçlendi. Bu gelişmeler, güvenli liman olarak görülen altının ons fiyatının gerilemesine yol açtı. Altın, haftanın ilk işlem gününde yaklaşık %1,2 değer kaybederek 1.990 dolar seviyesine indi. Yatırımcılar, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Haziran toplantısında 25 baz puanlık bir faiz artırımına gitme olasılığını %78 olarak fiyatlamaya başladı.
Gerginliğin arka planı ve piyasalara yansıması
ABD ile İran arasındaki son çatışma, Tahran yönetiminin Suriye’deki İran hedeflerine yönelik olduğu iddia edilen bir ABD hava saldırısına misilleme olarak başladı. İran, 13 Nisan gecesi İsrail’e yüzlerce insansız hava aracı ve füze fırlattı; ABD ve müttefikleri bu saldırıların büyük bölümünü engelledi. Ancak bu hamle, bölgede tansiyonu yeniden tırmandırdı. Enerji fiyatları, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimali ve Ortadoğu’da arz kesintisi endişeleriyle Brent petrol varil başına 92 doların üzerine çıktı. Artan enerji maliyetleri, küresel enflasyonu yeniden alevlendirme riski taşıyor. Fed Başkanı Jerome Powell, geçtiğimiz haftalarda enflasyondaki ilerlemenin durduğunu ve faizlerin mevcut seviyede daha uzun süre kalması gerektiğini belirtmişti. Yeni jeopolitik gelişmeler, bu söylemin daha şahin bir tutuma dönüşmesine neden olabilir.
Altın fiyatlarını etkileyen faktörler
Altın fiyatları, normalde jeopolitik krizlerde güvenli liman talebiyle yükselir. Ancak bu kez, çatışmanın enflasyonist etkileri faiz artırım beklentilerini canlandırdığı için farklı bir senaryo yaşanıyor. Yüksek faiz, getirisi olmayan altını cazibesini kaybettiriyor. Ayrıca ABD’nin güçlü istihdam verileri de Fed’in elini güçlendiriyor. Analistler, altının kısa vadede 1.970-2.000 dolar aralığında dalgalanabileceğini, ancak jeopolitik risklerin devam etmesi halinde yeniden 2.050 dolara yükselebileceğini belirtiyor. Öte yandan merkez bankalarının altın alımları da destekleyici bir faktör olarak öne çıkıyor. Çin, Hindistan ve Türkiye gibi ülkeler, rezerv çeşitlendirmesi kapsamında altın alımını sürdürüyor.
Bölgesel boyut ve İran’ın stratejik hesapları
İran’ın İsrail’e yönelik saldırısı, Tahran yönetiminin caydırıcılık kapasitesini gösterme çabası olarak yorumlanıyor. Ancak bu hamle, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırmasına ve yeni yaptırımların devreye girmesine yol açabilir. Avrupa Birliği, İran’ın balistik füze programına yönelik yeni kısıtlamalar getirmeyi değerlendiriyor. Öte yandan, Çin’in arabuluculuk çabaları ve Suudi Arabistan-İran yakınlaşması, tansiyonun düşürülmesinde kilit rol oynayabilir. Ancak mevcut koşullarda, İran’ın nükleer programı ve vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü bölgesel nüfuz mücadelesi, istikrarı tehdit eden temel etkenler olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak İran-ABD gerginliğinden doğrudan etkileniyor. Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş, cari açığı artırarak enflasyonu körükleyebilir. Ayrıca, Türkiye’nin İran’la olan ticari ilişkileri ve doğalgaz anlaşmaları, yaptırım risklerini gündeme getiriyor. Türkiye, bir yandan NATO müttefiki olarak ABD’nin güvenlik endişelerini anlayışla karşılarken, diğer yandan İran’la diyaloğunu sürdürmek zorunda. Bu hassas dengede, ekonomik istikrarı korumak için Merkez Bankası’nın faiz politikalarını şekillendirirken küresel gelişmeleri yakından takip etmesi gerekiyor. Altın fiyatlarındaki düşüş, Türkiye’deki yatırımcılar için bir fırsat olarak görülse de, jeopolitik risklerin devam etmesi durumunda yeniden yukarı yönlü hareketler beklenebilir.
