ABD yönetimi, 2022 Katar Dünya Kupası'nda İran Milli Takımı'nı desteklemek üzere ülkeye gitmesi planlanan İranlı heyet üyelerine vize başvurularını reddetti. İran yarı resmi haber ajansı Tasnim'in haberine göre, İran Futbol Federasyonu ve hükümet yetkililerinden oluşan heyetin ABD'ye girişine izin verilmedi. Vize reddi, İran'ın Dünya Kupası'ndaki resmi temsilini zayıflatırken, iki ülke arasındaki gerginliğin yeni bir boyut kazandığına işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
İran Dünya Kupası heyetinde, Federasyon Başkanı Mehdi Teymouri, eski milli futbolcu Ali Daei ve bazı parlamento üyelerinin yer aldığı belirtiliyor. ABD'nin vize retleri, spor diplomasisi zeminde dahi Washington ile Tahran arasındaki derin güvensizliği gözler önüne seriyor. İran Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmazken, Tahran yönetimine yakın kaynaklar, bu kararın "siyasi ve hukuka aykırı" olduğunu iddia ediyor.
Katar'da düzenlenen 2022 Dünya Kupası, İran için uluslararası alanda bir prestij mücadelesi anlamı taşıyordu. Ülkede Mahsa Amini protestolarının ardından yaşanan siyasi kriz, takımın turnuvadaki performansını da etkilemişti. İran, turnuvaya katılan iki Ortadoğu ülkesinden biriydi ve Katar İslami yönetimi, Tahran ile yakın ilişkileriyle biliniyordu. Ancak ABD'nin vize kararı, İran'ın Dünya Kupası'nda "temiz" bir imaj sergileme çabalarına sekte vurdu.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran gerilimi, 2018'de Trump yönetiminin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle tırmanmış, Biden döneminde ise dolaylı müzakerelerle kısmen yumuşamıştı. Ancak İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri, bölgedeki vekil güçler ve İsrail ile yaşanan gerginlikler, bu normalleşmeyi kısa sürdü. Vize reddi, Washington'un Tahran'a yönelik baskı araçlarını spora kadar genişlettiğini gösteriyor.
Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) ve FIFA, siyasetin spora karışmaması gerektiğini sık sık vurgulasa da, ABD gibi büyük güçlerin vize kararları bu ilkeyi zora sokuyor. 2026 Dünya Kupası'nın ABD, Kanada ve Meksika'da düzenlenecek olması, benzer vize sorunlarının gelecekte de yaşanabileceğine işaret ediyor. İran'ın bu durumu Birleşmiş Milletler nezdinde protesto etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem ABD ile hem de İran ile karmaşık ilişkilere sahip bir ülke. Vize reddi, Türkiye'nin bölgesel denge politikasını doğrudan etkilemese de, spor diplomasisi bağlamında Türkiye'nin ara bulucu rolünü öne çıkarabilir. Ankara, geçmişte İran ile ABD arasında dolaylı görüşmelere ev sahipliği yapmıştı. Ayrıca Türkiye, 2026 Dünya Kupası'na katılma potansiyeli olan ülkeler arasında ve ABD vize politikalarından olumsuz etkilenebilir. Bu gelişme, Türk yetkililere uluslararası spor etkinliklerinde siyasi müdahale riskine karşı önlem alma çağrısı yapıyor.
