ABD ordusu, İran'ın güneybatısındaki Buşehr eyaletinde bulunan nükleer santralin yakınındaki balıkçı iskelelerine yönelik hava saldırıları düzenledi. İranlı yetkililer, saldırıların sivil altyapıda hasara yol açtığını duyurdu. Olay, iki ülke arasındaki gerilimin yeniden tırmanışa geçtiği bir dönemde meydana geldi.
Gelişmenin arka planı
Saldırılar, ABD'nin son haftalarda bölgede artan askeri faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Pentagon kaynaklarına göre, hedef alınan iskelelerin İran'ın deniz yoluyla lojistik destek sağladığı noktalar olduğu iddia ediliyor. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı, bu iddiaları reddederek saldırıların uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurguladı. Bushehr nükleer santrali, İran'ın enerji üretiminde kritik bir role sahip ve ülkenin tek işletmedeki nükleer santrali olarak biliniyor.
İran resmi haber ajansı IRNA, saldırılarda en az iki balıkçının yaralandığını, çok sayıda teknenin kullanılamaz hale geldiğini bildirdi. Bölgedeki güvenlik kaynakları, ABD savaş uçaklarının İran hava sahasını ihlal ettiğini ve saldırıların yaklaşık 20 dakika sürdüğünü aktardı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise operasyonun 'meşru müdafaa kapsamında' gerçekleştirildiğini, iskelelerin askeri amaçla kullanıldığını öne sürdü.
Bölgesel veya küresel boyut
Saldırı, İran'ın nükleer programına yönelik uluslararası endişeleri yeniden alevlendirdi. Bushehr santrali, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) denetiminde faaliyet gösterse de, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri Batılı ülkeler tarafından yakından izleniyor. ABD'nin bu hamlesi, bölgede tansiyonu yükseltirken, Rusya ve Çin'den tepki geldi. Moskova, saldırıların sivil altyapıya yönelik olduğunu belirterek 'kabul edilemez' olarak nitelendirdi. Çin Dışişleri Bakanlığı ise tarafları itidale çağırdı.
Uzmanlar, bu saldırının ABD'nin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasının askeri bir ayağı olduğunu yorumlarken, Tahran yönetimi misilleme sinyali verdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, 'uygun zaman ve yerde' karşılık verileceğini duyurdu. Bölgede bulunan ABD'ye ait askeri üslerin alarm seviyesi yükseltildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yakın coğrafyasında yeni bir kriz potansiyeli taşıyor. Basra Körfezi'ne kıyısı olan Buşehr'in Türkiye'ye uzaklığı yaklaşık bin 500 kilometre olsa da, İran ile ABD arasındaki gerilim enerji piyasalarını etkileyebilir. Türkiye, doğalgaz ve petrol ihtiyacının bir kısmını İran ve bölge ülkelerinden karşılıyor. Olası bir askeri çatışma, enerji fiyatlarını yükseltebilir ve ticaret yollarını tehdit edebilir. Ayrıca, Türkiye'nin İran ve ABD ile dengeli ilişkiler sürdürme politikası, bu tür krizlerde daha karmaşık bir hal alıyor. Ankara'nın, tırmanışı önlemek için diplomatik girişimlerde bulunması beklenebilir.
