ABD ordusu, İran'a yönelik hava harekatını dokuzuncu gece üst üste sürdürürken, Tahran yönetimi ülkenin kuzey ve güneyindeki şehirlerde patlamalar meydana geldiğini doğruladı. İran resmi haber ajansı IRNA'nın bildirdiğine göre, başta Tebriz ve Çabahar olmak üzere birçok noktada şiddetli infilak sesleri duyuldu. Bombardımanlar, Hürmüz Boğazı'nda son haftalarda tırmanan askeri gerilimin bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise operasyonların İran'ın bölgedeki vekil güçlerine ve balistik füze altyapısına yönelik olduğunu açıkladı. Ancak kaynaklar, saldırıların İran topraklarının derinliklerindeki hedefleri de vurduğunu belirtiyor. Bu durum, iki ülke arasında doğrudan bir savaş riskini artırıyor.
Gelişmenin arka planı
ABD'nin İran'a yönelik hava harekatı, İran destekli Husilerin Yemen'den Suudi Arabistan ve BAE'ye düzenlediği füze saldırılarının ardından başladı. Washington yönetimi, İran'ı bu saldırıların arkasındaki asıl güç olarak suçluyor. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, operasyonların amacının İran'ın bölgedeki saldırı kapasitesini zayıflatmak olduğunu söylüyor. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı, bu iddiaları reddederek ABD'yi kendi topraklarına yönelik saldırılarla suçluyor. Tahran, BM Güvenlik Konseyi'ne yaptığı başvuruda, ABD'nin saldırılarının uluslararası hukukun açık ihlali olduğunu belirtti. Öte yandan, İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nda tatbikat başlatarak boğazın kontrolünü elinde tutma kararlılığını gösterdi.
Bölgesel veya küresel boyut
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu. ABD ve İran arasındaki bu gerilim, küresel enerji piyasalarında paniğe yol açtı. Petrol fiyatları son bir haftada yüzde 15 artarak varil başına 95 doları aştı. Uzmanlar, çatışmanın Suudi Arabistan, Irak ve Kuveyt gibi Körfez ülkelerine sıçrayabileceği uyarısında bulunuyor. Çin ve Hindistan, boğazda seyir güvenliğinin sağlanması için acil diplomatik girişimler başlattı. Rusya ise İran'a askeri destek sinyali verirken ABD, bölgeye ek uçak gemisi gönderdi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, tarafları itidal çağrısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile sınır komşusu ve enerji ihtiyacının önemli bir kısmını bu ülkeden karşılıyor. ABD-İran çatışmasının tırmanması, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini doğrudan tehdit ediyor. Ayrıca, çatışmanın Irak ve Suriye'ye sıçraması, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir güvenlik krizi yaratabilir. Ankara, hem NATO üyesi olarak ABD'nin müttefiki hem de İran ile ekonomik ilişkileri sürdürmek isteyen bir ülke. Bu ikilem, Türkiye'nin diplomatik manevra alanını daraltıyor. Bölgesel istikrarın bozulması, Türkiye'nin terörle mücadele ve Suriye'deki angajmanını da olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle Ankara, tarafları sakinleştirmeye yönelik girişimlerde bulunuyor.
