Asya borsaları, ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerinin beklenen ilerlemeyi sağlayamaması ve yapay zeka sektöründeki ralli ivmesini kaybetmesiyle haftanın ikinci işlem gününde keskin düşüşler kaydetti. Yatırımcılar, jeopolitik risklerin yeniden canlanması ve teknoloji hisselerindeki aşırı değerleme endişelerinin birleşmesiyle risk iştahında belirgin bir azalma yaşandı. Tokyo Nikkei 225 endeksi yüzde 2,3 değer kaybederken, Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 1,8 düştü. Çin Şanghay Bileşik endeksi de yüzde 1,2 gerilerken, Güney Kore KOSPI endeksi yüzde 2,5 ile bölgedeki en büyük kaybı gösterdi.
Gelişmenin arka planı
ABD ve İran heyetleri arasında Umman'ın başkenti Muskat'ta yapılan dolaylı görüşmelerden somut bir mutabakat çıkmadı. Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini kısıtlama konusunda esnek davranmaması, Washington yönetiminde hayal kırıklığı yarattı. ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan kısa açıklamada, 'Müzakere sürecinin yavaş işlemesinden üzüntü duyuyoruz. İran, uluslararası toplumun meşru taleplerine yanıt vermekte isteksiz davranıyor' ifadeleri kullanıldı. İran ise yaptırımların kaldırılması için somut adım atılmadığı sürece müzakerelerin anlamsız olduğunu savundu. Jeopolitik gerginliğin artması, petrol fiyatlarının da yüzde 1,5 yükselmesine neden oldu.
Yapay zeka sektöründe ise son iki yıldır süren agresif ralli, Çinli teknoloji devlerinin daha düşük maliyetli modeller geliştirmesi ve rekor seviyedeki hisse değerlemelerinin sürdürülemez bulunmasıyla yavaşladı. Özellikle NVIDIA, AMD ve TSMC gibi küresel AI yonga üreticilerinin hisselerinde yüzde 3 ila 5 arasında düşüşler yaşandı. Analistler, sektörün yeni bir katalizör olmadan mevcut seviyelerde tutunamayacağını belirtiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Asya borsalarındaki düşüş, küresel piyasalardaki genel satış dalgasının bir parçası olarak görülüyor. ABD borsaları dün gece yüzde 1'i aşan düşüşlerle kapanırken, Avrupa borsaları da günü ekside tamamladı. ABD-İran barış görüşmelerinin tıkanması, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol sevkiyatında risk algısını yükseltti. Ayrıca, Orta Doğu'da geniş çaplı bir çatışma ihtimali, küresel enerji arzını tehdit ediyor. Yapay zeka alanındaki durgunluk, teknolojiye bağımlı Asya ekonomileri için önemli bir risk oluşturuyor. Güney Kore, Tayvan ve Singapur gibi ihracat odaklı ülkeler, AI ürünlerinin küresel talebindeki yavaşlamadan doğrudan etkileniyor. Bununla birlikte, Çin'in DeepSeek gibi yeni AI modellerini düşük maliyetle piyasaya sürmesi, sektörde fiyat savaşlarına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran barış görüşmelerindeki tıkanma, Türkiye'nin bölgesel enerji güvenliğini doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye'nin doğalgaz ve petrol ithalatının önemli bir kısmını oluşturan İran ve Irak üzerinden geçen enerji koridorlarında istikrarsızlık, arz güvenliği risklerini artırabilir. Ayrıca, yapay zeka rallisinin yavaşlaması, Türkiye'nin teknoloji yatırımları ve yerli AI ekosistemi için bir fırsat da olabilir. Küresel teknoloji devlerinin değer kaybı, Türk girişimlerine uygun fiyatlı teknoloji transferi imkanı sunarken, Türkiye'nin Orta Doğu'daki diplomatik arabuluculuk rolü daha da önem kazanıyor. Türk dış politikası, hem Washington hem de Tahran ile diyalog kanallarını aktif tutarak bu süreçte dengeleyici bir pozisyon alabilir.
