ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, 26 Mart 2025 tarihinde Irak’taki bir hava üssünden kalkan bir B-1B Lancer uzun menzilli bombardıman uçağının İran topraklarındaki İslam Devrim Muhafızları Ordusu’na ait hedefleri vurduğunu açıkladı. Bu saldırı, son haftalarda İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Washington’un en sert askeri hamlelerinden birisi olarak değerlendiriliyor. Operasyonun, İran’ın Suriye’deki ABD ve müttefik güçlerine yönelik son haftalarda artan roket ve insansız hava aracı saldırılarına misilleme olarak gerçekleştirildiği belirtiliyor. Bu, aynı zamanda ABD ile İran arasında ocak ayında kısa süreliğine duran çatışmaların yeniden başlamasından bu yana B-1 tipi bir bombardıman uçağının ilk kez kullanılması niteliğini taşıyor.
B-1B misyonu ve hedeflerin niteliği
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’ndan (CENTCOM) yapılan yazılı açıklamaya göre, B-1B, İran’ın güneydoğusunda yer alan ve Devrim Muhafızları’nın lojistik üssü olarak kullanılan bir tesisi vurdu. Bölgedeki kaynaklar, saldırıda büyük çaplı bir patlama meydana geldiğini ve hedefin tamamen imha edildiğini bildiriyor. CENTCOM, hedefin İran’ın bölgedeki vekil güçlere silah ve mühimmat sevkiyatında kullanıldığını iddia etti. B-1B Lancer, ABD’nin en uzun menzilli bombardıman uçağı olup yaklaşık 11.000 kilometrelik menziliyle dünyanın herhangi bir noktasındaki hedefi vurabiliyor. Uçak, ses hızının üzerinde seyir yapabilmesi ve büyük miktarda mühimmat taşıyabilmesiyle biliniyor. Bu operasyon, İran’ın hava savunma sistemlerinin zayıflığını bir kez daha ortaya koyarken, aynı zamanda ABD’nin bölgedeki askeri üstünlüğünü de vurguluyor. Operasyon öncesinde İran hava sahasında herhangi bir füze veya uçak tarafından karşılanmayan B-1B’nin, hedefi vurduktan sonra güvenli bir şekilde üssüne döndüğü belirtiliyor.
Bölgesel yansımalar ve tırmanma riski
Bu saldırı, ABD-İran gerginliğinde yeni bir eşik olarak değerlendiriliyor. Devrim Muhafızları’na yönelik doğrudan bir saldırı olması, yanıtın aynı sertlikte olabileceği endişesini doğuruyor. İran’ın, Hürmüz Boğazı’nı kapatma veya vekil güçler aracılığıyla Irak ve Suriye’deki ABD üslerine yoğun saldırı düzenleme seçenekleri masada. Bölge ülkeleri arasında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, tırmanan krizden doğrudan etkilenebilecek ülkeler arasında yer alıyor. Dünya ham petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir kilitlenme, küresel enerji fiyatlarını hızla yukarı çekme potansiyeli taşıyor. ABD’nin bu hamlesi, aynı zamanda Çin ve Rusya’nın İran’la olan askeri ve ekonomik bağlarını da test edecek. Moskova ve Pekin’in, Tahran’a artan desteği, ABD’nin bölgedeki manevralarını zorlaştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran’a komşu olması ve bölgesel güç dengelerinden doğrudan etkilenmesi nedeniyle bu gelişmeyi yakından izlemektedir. Ankara, bir yandan İran’a yönelik yaptırım ve askeri baskının komşusunda istikrarsızlığa yol açmasından endişe duyarken, diğer yandan da ABD ile müttefiklik ilişkilerini korumak durumundadır. Türkiye için asıl risk, İran’ın misilleme olarak PKK/PYD unsurlarını harekete geçirmesi veya Şii milis gruplar aracılığıyla kuzey Irak’taki Türk askerî varlığına yönelik saldırıları artırmasıdır. Ayrıca, enerji arz güvenliği açısından Hazar ve Orta Doğu petrollerine erişimin tehlikeye girmesi, Türkiye ekonomisi üzerinde yeni baskılar yaratabilir. Bu nedenle Türkiye, hem NATO içinde hem de Tahran’la diplomatik kanalları açık tutarak orta yol bulmaya çalışacaktır.
