ABD Kongresi'nde, özel sağlık sigortası olan bireyler için insülin fiyatlarına aylık 35 dolar tavan getirmeyi öngören iki partili yasa tasarısı beklenmedik bir hızla ivme kazanıyor. Mart ayında sunulan tasarıya Pazartesi günü dört yeni Senatör daha destek verdi: Cumhuriyetçi Senatörler Joni Ernst (Iowa), Mike Braun (Indiana) ve John Kennedy (Louisiana) ile Demokrat Senatör Martin Heinrich (New Mexico). Böylece tasarının destekçi sayısı 60'a yükseldi. Tasarı, özellikle yüksek insülin maliyeti nedeniyle ilaçlarını alamayan milyonlarca Amerikalı diyabet hastası için umut ışığı oldu. Sağlık uzmanları, bu düzenlemenin hastaların tedaviye erişimini önemli ölçüde kolaylaştıracağını ve diyabet kaynaklı ölümlerin azalmasına katkı sağlayacağını belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Insülin fiyatları, ABD'de yıllardır tartışma konusu. Ülkede diyabet hastaları, aynı insülin türü için Kanada veya Avrupa ülkelerine kıyasla 5-10 kat daha fazla ödeme yapmak zorunda kalıyor. Örneğin, ABD'de bir şişe insülinin perakende fiyatı ortalama 300 dolar iken, Kanada'da bu rakam 30 dolar civarında. Bu fark, ilaç şirketlerinin patent koruması ve fiyat belirleme mekanizmalarından kaynaklanıyor. Tasarı, özel sigorta kapsamındaki hastalar için aylık insülin maliyetini 35 dolar ile sınırlarken, Medicare ve Medicaid gibi kamu sigortaları için de benzer düzenlemeler öngörüyor. Tasarının geçmesi halinde, yaklaşık 30 milyon Amerikalı diyabet hastası doğrudan faydalanacak. Ancak ilaç endüstrisi, sınırlamanın Ar-Ge yatırımlarını olumsuz etkileyeceğini savunarak karşı çıkıyor.
Pazartesi günü eklenen dört yeni destekçi, tasarının Senato'da geçme şansını artırdı. Şu anda 50 Demokrat ve 10 Cumhuriyetçi Senatör tasarıyı destekliyor. Başkan Joe Biden da daha önce insülin maliyetlerini düşürme sözü vermişti. Beyaz Saray sözcüsü, "Başkan, hiçbir Amerikalının hayati öneme sahip bir ilaca erişim için iflas etmemesi gerektiğine inanıyor" açıklamasını yaptı. Tasarı, Sağlık, Eğitim, Çalışma ve Emeklilik Komitesi'nde görüşülmeyi bekliyor. Komite başkanı Senatör Bernie Sanders, insülin fiyatlarının "ulusal bir utanç" olduğunu söyledi.
Bölgesel veya küresel boyut
Insülin fiyatlarına getirilen bu sınırlama, ABD'nin yanı sıra diğer ülkelerde de benzer tartışmaları tetikleyebilir. Özellikle gelişmiş ülkelerde diyabet hastalarının ilaç maliyetleri önemli bir gündem maddesi. Dünya Sağlık Örgütü, insülinin uygun fiyatlı ve erişilebilir olması gerektiğinin altını çiziyor. ABD'nin bu adımı, diğer ülkelerin de benzer düzenlemeler yapmasına ilham verebilir. Ayrıca, ilaç şirketleri üzerindeki fiyat baskısı, küresel insülin piyasasında dönüşüme yol açabilir. Hindistan ve Çin gibi jenerik ilaç üreticileri, ABD pazarına daha uygun fiyatlı insülin sürme fırsatı bulabilir. Ancak patent hakları nedeniyle bu kolay olmayabilir. Tasarının yasalaşması halinde, diyabet hastaları için küresel bir emsal teşkil etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de diyabet hastaları için insülin maliyetleri önemli bir sorun. SGK geri ödeme listesinde yer alan insülinler için hastalar cüzi katkı payları öderken, özel sigorta kapsamı sınırlı. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'de kamuoyunda insülin fiyatları konusunda farkındalığı artırabilir. Ancak Türkiye'nin sağlık sistemi, ABD'den farklı olarak devlet ağırlıklı olduğu için doğrudan bir etkisi olması beklenmiyor. Bununla birlikte, küresel ilaç fiyatlama politikalarındaki değişiklikler, Türkiye'nin ilaç ithalat maliyetlerini etkileyebilir. Özellikle biyoteknolojik ilaçların fiyatlarında düşüş yaşanması, Türkiye'nin sağlık harcamaları üzerinde olumlu etki yaratabilir. Yerli insülin üretimini teşvik eden politikalar açısından da ABD'deki bu yasal düzenleme, örnek teşkil edebilir.
