ABD Kongresi'nde iki partili bir grup senatör, askeri personelin cinsel saldırı mağduru olması durumunda ABD Savunma Bakanlığı'na (Pentagon) karşı hukuki tazminat davası açmasına izin verecek yeni bir yasa tasarısı sundu. Tasarı, mevcut yasaların askeri personeli, sivil vatandaşlara tanınan benzer hukuki yollardan mahrum bırakmasını düzeltmeyi hedefliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Söz konusu tasarı, daha önce askeri hastanelerde tıbbi ihmal durumunda askerlerin sivil mahkemelerde dava açmasına olanak tanıyan benzer bir düzenleme model alınarak hazırlandı. 2020'de yürürlüğe giren bu düzenleme, askeri personelin tıbbi hatalar nedeniyle orduya dava açmasının önünü açmıştı. Yeni tasarı da aynı mantıkla, cinsel saldırı mağduru askerlere sivil mahkemelerde dava açma hakkı tanımayı amaçlıyor.
Pentagon verilerine göre, 2022 mali yılında ABD genelinde askeri personel arasında 8.942 cinsel saldırı vakası rapor edildi. Ancak mağdurların büyük bir kısmı, ordunun iç disiplin mekanizmalarına güvenmedikleri veya misilleme korkusuyla şikayette bulunmuyor. Tasarının savunucuları, sivil mahkeme yolunun mağdurlara daha adil bir çözüm sunacağını belirtiyor.
Tasarının önde gelen isimlerinden Cumhuriyetçi Senatör Joni Ernst, “Askeri personelimiz ülkemiz için fedakarlık yaparken, onların güvenliğini sağlamak bizim sorumluluğumuzdur. Cinsel saldırı mağdurlarının adalet arayışında ek engellerle karşılaşması kabul edilemez” dedi. Demokrat Senatör Kirsten Gillibrand ise “Bu tasarı, orduda cinsel saldırıya karşı sıfır tolerans politikasının bir yansımasıdır” ifadesini kullandı.
Bölgesel veya Küresel Boyut
ABD Silahlı Kuvvetleri, dünya çapında 170'ten fazla ülkede askeri varlık gösteriyor. Bu nedenle tasarının kabul edilmesi halinde, sadece ABD'de değil, yurtdışındaki üslerde görev yapan personel de etkilenecek. Tasarı, NATO ve diğer müttefik ülkelerle yapılan ortak askeri operasyonlarda da benzer standartların tartışılmasına yol açabilir. Örneğin, Almanya veya Güney Kore'deki ABD üslerinde görevli askerler, cinsel saldırı durumunda ABD sivil mahkemelerine başvurabilecek.
Ancak tasarıya karşı çıkanlar, bu tür davaların askeri disiplini zayıflatacağını ve komuta zincirine zarar vereceğini savunuyor. Bazı muhafazakar çevreler, sivil mahkemelerin askeri operasyonların gerekliliklerini yeterince anlamayabileceği endişesini dile getiriyor. Yine de, son yıllarda orduda cinsel taciz ve saldırı skandallarının artması, reform taleplerini güçlendirmiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ordusundaki cinsel saldırıyla mücadele mekanizmalarının güçlendirilmesi, NATO müttefiki olarak Türkiye'yi de dolaylı yoldan ilgilendiriyor. Tasarı, askeri personelin hak arama özgürlüğünü genişletirken, Türkiye'nin de benzer konularda iç hukuk düzenlemelerini gözden geçirmesi için bir referans oluşturabilir. Ayrıca, ABD'nin Türkiye'deki İncirlik Üssü gibi askeri tesislerde görevli personeli de kapsayacak olması, olası davaların yankılarının bölgesel güvenlik dinamiklerine etkisi açısından izlenmeli. Ancak tasarının yasalaşma süreci belirsizliğini koruyor.
