ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatını engellemede yetersiz kaldığı gerekçesiyle 60 ülkeye karşı başlattığı soruşturma kapsamında Hindistan’a yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanmasını önerdi. Hindistan hükümeti, konunun müzakere sürecinde olduğunu ve ABD ile temasların devam ettiğini bildirdi. Öneri, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerde yeni bir gerilim yaratırken, uluslararası ticaret hukuku açısından da önemli bir emsal teşkil ediyor.
USTR’nin 60 ülkeye yönelik soruşturması ve zorla çalıştırma iddiaları
USTR, 2023 yılında başlattığı kapsamlı bir incelemeyle, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ABD pazarına girişini engellemek için yeterli önlem almayan ülkeleri tespit etmeyi amaçlıyor. Soruşturma kapsamında 60 ülke mercek altına alınırken, Hindistan bu listeyi başlatan ülkeler arasında yer aldı. ABD yönetimi, özellikle tekstil, tarım ve elektronik sektörlerinde zorla çalıştırma uygulamalarının yaygın olduğunu iddia ediyor. USTR’nin raporuna göre, Hindistan’da pamuk, çay ve el yapımı halı gibi ürünlerin üretiminde çocuk işçiliği ve zorla çalıştırma vakaları tespit edildi. Bu durum, ABD’nin insan hakları ve ticaret politikalarını birleştiren yaklaşımının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Hindistan’ın tepkisi ve müzakere süreci
Hindistan hükümeti, ABD’nin önerisine temkinli yaklaşırken, konunun diplomatik kanallardan çözüleceğini vurguladı. Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Hindistan, zorla çalıştırmayı önlemek için kapsamlı yasal düzenlemelere sahiptir. ABD ile bu konuda yapıcı bir diyalog yürütüyoruz” ifadeleri kullanıldı. Uzmanlar, Hindistan’ın önerilen gümrük vergisinin yürürlüğe girmesi halinde, iki ülke arasındaki ticaret hacminin daralabileceği uyarısında bulunuyor. 2022 yılında 190 milyar doları aşan ikili ticaret, Hindistan için ABD’nin en büyük ticaret ortaklarından biri olmasını sağlıyor. Ayrıca, Hindistan’ın Çin’e alternatif bir üretim merkezi olarak yükselişi, bu verginin küresel tedarik zincirlerini de etkileyebileceği anlamına geliyor.
Küresel ticaret savaşlarında yeni bir cephe
ABD’nin bu hamlesi, sadece Hindistan’ı değil, aynı zamanda Vietnam, Bangladeş ve Myanmar gibi diğer Asya ülkelerini de kapsayan geniş bir ticari yaptırım dalgasının parçası. USTR, zorla çalıştırma iddialarını gerekçe göstererek bu ülkelerden yapılan ithalata kademeli olarak yeni vergiler getirmeyi planlıyor. Uzmanlar, bu adımın ABD’nin ‘İnsan Hakları ve Ticaret’ stratejisinin bir yansıması olduğunu belirtiyor. Öte yandan, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına aykırı olabileceği yönünde eleştiriler var. Hindistan’ın, DTÖ nezdinde ABD’ye karşı dava açma ihtimali de gündemde. Bu gelişme, küresel ticaret savaşlarının yeni bir boyut kazandığı bir dönemde yaşanıyor. Çin ile ABD arasındaki ticaret geriliminin ardından, şimdi de Hindistan’ın hedef alınması, Asya-Pasifik bölgesindeki ekonomik dengeleri yeniden şekillendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD’nin zorla çalıştırma gerekçesiyle uyguladığı ticari yaptırımlardan doğrudan etkilenmese de, bu gelişme küresel ticarette korumacılığın arttığına işaret ediyor. Türkiye’nin ihracat pazarları açısından, ABD’nin benzer uygulamaları başka ülkelere de yayması riski bulunuyor. Ayrıca, Türkiye’nin tekstil sektöründe Hindistan ile rekabet halinde olması, bu verginin Türk üreticilere dolaylı avantaj sağlayabileceği anlamına geliyor. Ancak, ABD’nin insan hakları gerekçesiyle ticareti kısıtlama eğilimi, uzun vadede Türkiye’nin ABD ile ticari ilişkilerini de etkileyebilir. Bu bağlamda, Ankara’nın insan hakları ve ticaret politikalarını uyumlu hale getirme çabaları önem kazanıyor.
