ABD'de bir federal mahkeme, H-1B geçici iş vizesi başvurularında talep edilen 100 bin dolarlık ek ücretin iptaline karar verdi. Karar, özellikle kırsal bölgelerde kritik iş gücü açığı bulunan sağlık ve eğitim sektörlerinde çalıştırılmak üzere başvuran göçmen işçiler için önemli bir kolaylık sağlıyor. Mahkemenin bu adımı, Amerikan iş dünyasında ve göçmen politikası tartışmalarında yeni bir sayfa açarken, Kongre'deki Cumhuriyetçi milletvekilleri vizenin kapsamını daraltarak yalnızca kritik sektörlere yönlendirmeyi amaçlıyor.
Kararın arka planı: 100 bin dolarlık engel
ABD'de uzun süredir tartışmalı olan H-1B vizesi programı, teknoloji şirketlerinin yanı sıra sağlık ve eğitim kurumları tarafından da yoğun olarak kullanılıyor. Ancak özellikle Donald Trump döneminde getirilen 100 bin dolarlık ek başvuru ücreti, birçok küçük ve orta ölçekli işletmenin yanı sıra kırsal hastaneler ve okullar için ciddi bir mali yük oluşturuyordu. Mahkeme, bu ücretin keyfi ve aşırı olduğuna hükmederek iptal etti. Karar, 2024 yılı başında yürürlüğe girecek ve geriye dönük olarak da bazı başvuruları kapsayacak.
Cumhuriyetçi Parti içinde H-1B vizesine yönelik iki farklı eğilim bulunuyor. Bir grup, vize programının tamamen kaldırılmasını savunurken, diğer grup özellikle kırsal bölgelerde kritik öneme sahip sağlık ve eğitim çalışanları için vizenin korunması gerektiğini düşünüyor. Son mahkeme kararı, bu ikinci grubun elini güçlendirdi. Temsilciler Meclisi'nde sunulan yeni bir yasa tasarısı, H-1B vizesini yalnızca doktor, hemşire, öğretmen gibi meslek gruplarına tahsis etmeyi ve teknoloji sektörünün bu vizeden yararlanmasını sınırlamayı öngörüyor.
Küresel boyut: ABD'nin yetenek çekme yarışı
ABD, uzun yıllardır dünyanın en yetenekli çalışanlarını çekmek için cazip bir vize politikası izliyordu. Ancak son yıllarda Kanada, Avustralya ve Birleşik Krallık gibi ülkeler, daha esnek göçmen politikalarıyla ABD'nin yerini almaya başladı. H-1B vizesindeki bu değişiklik, ABD'nin yeniden rekabet gücünü artırma çabası olarak görülebilir. Öte yandan, teknoloji devleri Google, Microsoft ve Amazon gibi şirketler, H-1B vizesinin bu kadar daraltılmasına karşı çıkıyor ve bu durumun Ar-Ge yatırımlarını olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Hindistan, Çin ve Filipinler gibi ülkelerden gelen yüksek vasıflı işçiler, H-1B vizesinin en büyük yararlanıcıları arasında yer alıyor.
Uzmanlar, mahkeme kararının ABD iş gücü piyasasında kısa vadede olumlu etkiler yaratacağını, ancak uzun vadede teknoloji sektöründe iş gücü açığına yol açabileceğini belirtiyor. Cumhuriyetçi vekillerin ısrarı, ABD'nin göçmen politikasında sektörel bir dönüşümü işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'ye yüksek vasıflı iş gücü gönderen ülkeler arasında yer alıyor. H-1B vizesindeki bu değişiklik, Türk mühendis, doktor ve akademisyenlerin ABD'de çalışma fırsatlarını doğrudan etkileyebilir. Ücretin iptali, özellikle küçük ölçekli firma sahibi veya girişimci Türk vatandaşları için mali açıdan olumlu bir gelişme. Ancak vizenin yalnızca sağlık ve eğitim sektörlerine indirgenmesi, Türk teknik personelin ABD pazarına erişimini zorlaştırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin sağlık ve eğitim alanında yetişmiş insan kaynağını yurt dışına kaptırma riski de bulunuyor. Bu karar, Türk dış politikasında ABD ile ekonomik ve kültürel bağların güçlendirilmesi açısından değerlendirilebilir.
