ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), Etiyopya ile ilgili yaptırım programını sona erdirdi. Başkan Joe Biden'ın 2021'de ilan ettiği ulusal acil durumun süresinin dolmasıyla birlikte, yaptırım listesinde bulunan kişi ve kuruluşlar listeden çıkarıldı. Ayrıca, Rus petrol şirketi Lukoil'in olası varlık satışını kapsayan genel lisans da değiştirildi. Karar, Etiyopya'daki iç savaşın sona ermesi ve barış anlaşmasının uygulanmasıyla ilişkilendiriliyor.
Yaptırımların Kaldırılmasının Arka Planı
ABD, Kasım 2021'de Etiyopya'nın Tigray bölgesindeki çatışmalar nedeniyle ulusal acil durum ilan etmiş ve çeşitli yaptırımlar uygulamıştı. 2022'de Pretoria Anlaşması ile çatışmalar sona ermiş, ancak yaptırımların kaldırılması için insan hakları ihlallerinin soruşturulması ve hesap verebilirlik talepleri sürdürülmüştü. OFAC'ın son kararı, acil durumun yasal süresinin dolmasıyla otomatik olarak yaptırımların sona ermesi anlamına geliyor. Kararla birlikte, aralarında eski Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) yetkilileri ve Eritreli iş insanlarının bulunduğu isimler listeden çıkarıldı. Ayrıca, Lukoil'e ait varlıkların satışına ilişkin genel lisans, yeni koşullar eklenerek güncellendi. Bu değişiklik, Rusya'ya uygulanan yaptırımlarla bağlantılı olarak dikkatle izleniyor.
Etiyopya hükümeti kararı memnuniyetle karşıladı. Başbakan Abiy Ahmed, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "ABD'nin attığı bu adım, iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi yolunda önemli bir adımdır" dedi. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise, "Etiyopya'daki insan hakları durumunu yakından izlemeye devam edeceğiz" ifadesini kullandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya, Afrika Boynuzu'nda stratejik bir konumda bulunuyor. ABD'nin yaptırımları kaldırması, Çin ve Rusya'nın bölgedeki etkisini dengelemeye yönelik bir hamle olarak yorumlanıyor. Son yıllarda Çin, Etiyopya'ya büyük altyapı yatırımları yapmış, Rusya ise silah satışı ve diplomatik destek sağlamıştı. ABD, yaptırımları kaldırarak Etiyopya ile ekonomik ve güvenlik iş birliğini yeniden tesis etmeyi amaçlıyor. Ayrıca, Sudan ve Somali gibi istikrarsız komşularla çevrili Etiyopya'nın istikrarı, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki deniz ticareti için kritik önemde. Lukoil lisansındaki değişiklik ise Rusya'nın enerji gelirlerini kısıtlamaya yönelik küresel çabaların bir parçası. ABD, Rus petrol şirketlerinin uluslararası varlık satışlarını yakından izliyor.
Uzmanlar, yaptırımların kaldırılmasının Etiyopya ekonomisine olumlu yansıyacağını ancak insan hakları ihlallerine ilişkin endişelerin sürdüğünü belirtiyor. Uluslararası Kriz Grubu'nun raporuna göre, Tigray'da işlenen savaş suçlarına dair soruşturmalar henüz tamamlanmadı. ABD yönetimi, yaptırımların kaldırılmasına rağmen Etiyopya'yı reform sürecinde destekleyeceğini ve insan hakları konusunda takipçi olacağını vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Etiyopya yaptırımlarını kaldırması, Türkiye'nin Afrika Boynuzu politikası açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, son yıllarda Etiyopya ile ekonomik ve askeri ilişkilerini güçlendirdi; Türk şirketleri ülkede altyapı ve enerji projeleri yürütüyor. Yaptırımların kaldırılması, bölgede ABD-Çin rekabetini artırabilir ve Türkiye'nin denge politikasını zorlaştırabilir. Ayrıca, Lukoil lisansındaki değişiklik, Türk enerji şirketlerinin Rus varlıklarıyla ilgili işlemlerinde dikkatli olması gerektiğini gösteriyor. Türkiye, Etiyopya'daki barış sürecine destek vererek bölgesel istikrara katkı sağlayabilir ve ekonomik iş birliğini derinleştirebilir.
