ABD'de tüketici fiyatları Mayıs ayında yıllık bazda %4,1 artarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Enflasyondaki bu yükselişin temel nedeni, İran'da devam eden savaşın küresel enerji piyasalarında yarattığı arz endişeleriyle petrol ve doğalgaz fiyatlarının sert yükselmesi oldu. Ancak piyasaların yakından takip ettiği çekirdek enflasyon (enerji ve gıda hariç), bir önceki aya göre sadece %0,2 artarak %3,8'lik yıllık oranla tahminlerin altında kaldı. Bu durum, Federal Rezerv'in (Fed) faiz indirimine yönelik beklentileri yeniden canlandırsa da, enerji kaynaklı genel enflasyon baskısı politika yapıcıları zor durumda bırakıyor.
Gelişmenin Arka Planı ve Piyasa Tepkileri
Mayıs ayı enflasyon verisi, Rusya-Ukrayna savaşından sonra küresel enerji piyasalarını etkileyen en büyük jeopolitik kriz olan İran savaşının gölgesinde açıklandı. ABD yönetiminin İran'a yönelik yaptırımları ve doğrudan çatışmaya girme riski, Brent petrolün varil fiyatını 95 doların üzerine taşıdı. Enerji fiyatlarındaki bu artış, ABD'de benzin fiyatlarının galon başına 4,5 dolara ulaşmasına neden olarak hanehalkı bütçelerini zorluyor. Öte yandan, çekirdek enflasyondaki yavaşlama, konut ve hizmet fiyatlarındaki artış hızının azaldığını gösteriyor. Fed yetkilileri, özellikle konut kiralarındaki yavaşlamanın kalıcı olup olmadığını izliyor. Piyasalar, Eylül ayında 25 baz puanlık bir faiz indirimine kesin gözüyle bakarken, Temmuz toplantısında politika faizinin yüzde 5,25-5,50 aralığında sabit tutulması bekleniyor.
Veri sonrası ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,45'e gerilerken, dolar endeksi (DXY) 104,5 seviyesine indi. New York borsasında teknoloji hisseleri öncülüğünde alımlar yaşandı. Ancak enerji hisseleri, petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen savaşın talep üzerindeki olumsuz etkisi endişesiyle karışık bir seyir izledi.
Küresel Ekonomi ve Bölgesel Boyut
ABD enflasyonu, küresel merkez bankalarının para politikalarını belirlemesinde kilit rol oynuyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE), ABD verilerini yakından takip ediyor. ECB'nin geçen hafta faiz indirimine başlaması, ABD'de enflasyonun kontrolden çıkmadığına işaret ediyor. Ancak Orta Doğu'daki savaşın yayılması halinde enerji fiyatlarının daha da yükselmesi, küresel enflasyonist baskıyı artırabilir. Çin ekonomisinin yavaşlaması ve Avrupa'da imalat sektörünün daralması, petrol talebini sınırlasa da, arz tarafındaki riskler fiyatları yukarı itiyor.
Uzmanlar, İran savaşının Süveyş Kanalı ve Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş yollarını tehdit etmesi halinde küresel tedarik zincirlerinde yeni aksamalar yaşanabileceği uyarısı yapıyor. Bu durumda ABD enflasyonu sadece enerji değil, aynı zamanda gıda ve sanayi ürünleri fiyatları üzerinde de yukarı yönlü risk oluşturacak. Gelişmekte olan ülkeler ise artan enerji maliyetleri ve güçlenen dolar karşısında daha kırılgan hale gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD enflasyonunda yaşanan bu gelişmeler, Türkiye ekonomisi için bir dizi etki barındırıyor. Öncelikle, yüksek enerji fiyatları Türkiye'nin cari açığını artırıcı yönde etki ediyor. İthalat faturasının yükselmesi, enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabilir. Öte yandan, Fed'in faiz indirimine gitmesi durumunda gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışı artabilir; bu durum TL'nin değer kazanmasına ve enflasyon baskısının hafiflemesine katkı sağlayabilir. Ancak jeopolitik riskler, özellikle İran savaşının Türkiye'nin enerji tedarik rotalarını etkilemesi, ekonomiyi kırılganlaştırabilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bu dönemde sıkı para politikasını sürdürerek olası bir küresel şoka karşı hazırlıklı olmalı.
