ABD hisse senedi piyasaları, özellikle teknoloji devlerinin öncülüğünde yeni zirveler test ederken, ekonomistler ve politika yapıcılar arasında “ABD ekonomisi borsa kadar dar mı?” sorusu giderek daha fazla yankılanıyor. Wall Street’in performansı ile ana cadde (Main Street) olarak tabir edilen gerçek ekonomi arasındaki ayrışma, Kovid-19 salgını sonrası toparlanma sürecinde belirginleşti. Hisse senedi fiyatları rekor kırarken, istihdam, ücretler ve küçük işletmelerin durumu aynı hızda iyileşmiyor.
Piyasa ile Ekonominin Ayrışması
ABD borsasının yükselişi büyük ölçüde bir avuç teknoloji şirketinin olağanüstü performansına dayanıyor. Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet ve Meta gibi devlerin piyasa değerleri, S&P 500 endeksinin toplam değerinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Bu şirketlerin kârlılığı ve büyüme beklentileri, düşük faiz ortamı ve pandemi döneminde dijital hizmetlere artan taleple desteklendi. Ancak bu durum, borsanın genel ekonomik sağlığı yansıtmadığı eleştirilerini beraberinde getiriyor.
Öte yandan, işgücü piyasası toparlanma sinyalleri verse de, istihdam seviyesi hâlâ salgın öncesi seviyelerin altında. Özellikle hizmet sektörü, turizm ve küçük işletmeler pandeminin yaralarını sarmaya çalışıyor. Ücret artışları sınırlı kalırken, gelir eşitsizliği derinleşti. Hisse senedi sahipliği ABD’de geniş bir kesime yayılmış olsa da, servetin büyük kısmı en zengin %10’luk dilimde toplanmış durumda. Bu da borsa rallisinin faydalarının eşit dağılmadığını gösteriyor.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
ABD ekonomisinin bu ikili görünümü, küresel piyasalar için de önemli sonuçlar doğuruyor. Fed’in para politikası, borsa ile reel ekonomi arasındaki dengeyi gözetmek zorunda. Faiz oranlarının düşük tutulması borsayı desteklerken, enflasyon baskıları ve istihdam hedefleri arasında sıkışan Fed, zor bir rotada ilerliyor.
Gelişmekte olan ülkeler açısından ise ABD’deki bu ayrışma, sermaye akımları ve döviz kurları üzerinden yansıma buluyor. ABD borsasındaki yükseliş, küresel risk iştahını artırarak gelişmekte olan piyasalara sermaye girişini teşvik edebilir. Ancak bu durum, söz konusu ülkelerin kendi ekonomik temellerinden bağımsız olarak gerçekleştiği için kırılganlık yaratabilir. Ayrıca ABD’nin reel ekonomisindeki zayıflık, küresel ticaret hacmini ve emtia talebini olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ekonomisindeki bu ayrışma, Türkiye’yi doğrudan ve dolaylı yollardan etkiliyor. ABD borsasındaki hareketlilik, küresel risk algısını şekillendirerek Türk finans piyasalarına yönelik portföy akımlarını etkileyebilir. Özellikle Fed’in politika faizine ilişkin belirsizlikler, TL üzerinde baskı oluşturabilir. Öte yandan, ABD’nin reel ekonomisindeki toparlanma hızı, Türkiye’nin ihracat pazarları açısından kritik. ABD’de iç talep canlanırsa, Türk ihracatçıları için fırsat doğar; ancak zayıf seyreden talep, ihracat performansını sınırlayabilir. Ayrıca, küresel tedarik zincirlerindeki dalgalanmalar ve emtia fiyatları, Türkiye’nin enflasyon ve dış ticaret dengesi üzerinde etkili olmaya devam ediyor.
