ABD'de yapılan yeni bir kamuoyu araştırması, Amerikalı seçmenlerin yüzde 75'inin Başkan Donald Trump'ın Ebola salgını nedeniyle durdurulan ABD dış yardımlarını geri çevirmesini istediğini ortaya koydu. Ankete göre, bu talebi destekleyenlerin önemli bir kısmı Trump destekçilerinden oluşuyor; Trump'a oy verenlerin yüzde 72'si küresel sağlık fonlamasının tamamının veya bir kısmının yeniden başlatılmasından yana. Araştırma, ABD'nin uluslararası sağlık yardımlarındaki kesintilerin halk nezdinde geniş bir endişe yarattığını ve salgın hastalıkların sınır tanımadığı gerçeğini vurguluyor.
Yardım kesintilerinin arka planı ve kamuoyu tepkisi
Trump yönetimi, 2018 yılında küresel sağlık programlarına ayrılan bütçeyi önemli ölçüde azaltmış, özellikle Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Afrika'daki sağlık projelerine yönelik fonlarda kesintiye gitmişti. Bu karar, Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler tarafından eleştirilmiş, ancak özellikle Ebola gibi salgınların yayılma riskine karşı yetersiz kalındığı belirtilmişti. Anket, bu politikanın halk nezdinde desteğini kaybettiğini gösteriyor. Katılımcıların yüzde 75'i, Ebola'nın yeniden ortaya çıkmasıyla ABD'nin yardım kesintilerini tersine çevirmesi gerektiğini düşünüyor. Özellikle Cumhuriyetçi seçmenler arasında bu oranın yüzde 72 olması, partiler üstü bir mutabakat olduğuna işaret ediyor. Uzmanlar, küresel sağlık güvenliğinin sadece insani bir mesele değil, aynı zamanda ABD'nin ulusal güvenliği için kritik olduğunu vurguluyor.
Küresel sağlık fonlamasının bölgesel ve küresel boyutu
Ebola salgını, özellikle Batı Afrika'da 2014-2016 yılları arasında büyük bir krize yol açmış, binlerce kişinin ölümüne neden olmuştu. ABD, o dönemde DSÖ ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yaparak salgının kontrol altına alınmasına katkı sağlamıştı. Ancak Trump yönetiminin bütçe kesintileri, bu tür hazırlık ve müdahale kapasitesini zayıflatma riski taşıyor. Anket, Amerikan halkının bu riskin farkında olduğunu gösteriyor. Katılımcıların büyük çoğunluğu, ABD'nin tek başına hareket etmek yerine uluslararası işbirliğiyle sağlık krizlerine yanıt vermesini destekliyor. Bu durum, küresel sağlık diplomasisinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki sağlık altyapısının zayıflığı, salgınların hızla yayılmasına ve küresel bir tehdit haline gelmesine neden olabiliyor. ABD'nin fonlaması, bu ülkelerdeki hastalık takibi, aşılama ve acil müdahale kapasiteleri için kritik öneme sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de dahil olduğu küresel sağlık güvenliği ağını yakından ilgilendiriyor. ABD'nin yardım kesintileri, Afrika'da Ebola başta olmak üzere salgın hastalıklarla mücadeleyi zayıflatabilir; bu da dolaylı olarak Türkiye'nin sağlık alanında yürüttüğü insani diplomasiyi ve Afrika'yla artan ticari ilişkilerini etkileyebilir. Türkiye, kendi sağlık sistemini güçlendirirken, uluslararası işbirliğine de önem veriyor. ABD'nin fonlama kararları, küresel sağlık yönetişiminde dengesizliklere yol açabilir; bu durumda Türkiye'nin DSÖ ve diğer platformlarda daha aktif bir rol üstlenmesi gerekebilir. Ayrıca, salgınların sınır tanımadığı gerçeği, Türkiye'nin kendisini de potansiyel bir tehdit altında hissetmesine neden oluyor. Bu nedenle, Ankara'nın hem ulusal hazırlık kapasitesini artırması hem de bölgesel sağlık işbirliklerini güçlendirmesi bekleniyor.
