Çin, gemi sayısı bakımından dünyanın en büyük donanmasına sahip. Son yıllarda askeri modernizasyon programları kapsamında donanmasını hızla genişleten Pekin yönetimi, Pasifik'teki güç dengesini değiştiriyor. ABD Donanması ise teknolojik üstünlük ve küresel erişim avantajıyla hâlâ dünyanın en güçlü deniz gücü olarak kabul ediliyor. Ancak iki ülkenin donanmaları arasındaki farklar, sadece gemi sayısından ibaret değil.
Gelişmenin arka planı
Çin'in donanması, 2015'ten bu yana yaklaşık 370 gemiyle dünyanın en büyüğü konumunda. ABD Donanması ise yaklaşık 290 gemiden oluşuyor. Çin, son yıllarda üç uçak gemisi inşa etti ve bunlardan ikisi aktif görevde. Ayrıca son teknoloji destroyerler, fırkateynler ve denizaltılar üreterek filosunu sürekli yeniliyor. ABD ise mevcut filosunu modernize etme ve yeni nesil savaş gemileri geliştirme çabasında.
Ancak uzmanlar, sadece gemi sayısının yanıltıcı olabileceğini belirtiyor. ABD Donanması, toplam tonaj ve ateş gücü bakımından hâlâ açık ara önde. Örneğin, ABD'nin on bir uçak gemisine karşılık Çin'in sadece üç uçak gemisi var. Ayrıca ABD, küresel çapta deniz üslerine ve lojistik ağına sahip; bu da ona dünyanın her bölgesinde operasyon yapabilme imkânı tanıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Çin'in donanma büyümesi, özellikle Güney Çin Denizi ve Tayvan Boğazı'ndaki gerilimi artırıyor. Pekin, bu bölgelerdeki hak iddialarını güç gösterisiyle destekliyor. ABD ise müttefikleriyle birlikte bölgede varlık göstererek Çin'in tek taraflı hamlelerine karşı koymaya çalışıyor. Bu rekabet, Hint-Pasifik bölgesinde yeni bir silahlanma yarışını tetikliyor.
Küresel ölçekte ise iki ülkenin donanmaları arasındaki fark, sadece askeri açıdan değil, ekonomik ve diplomatik açıdan da belirleyici. Deniz ticaret yollarının güvenliği, dünya ekonomisi için kritik önem taşıyor. Bu nedenle ABD ve Çin arasındaki deniz gücü rekabeti, küresel istikrarı doğrudan etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Çin arasındaki donanma rekabeti, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de dolaylı sonuçlar doğuruyor. Türkiye, NATO üyesi olarak ABD'nin müttefiki konumunda; Çin ile ise ekonomik ilişkilerini geliştiriyor. Bu denge, Türk dış politikasında hassas bir denge kurmayı gerektiriyor. Ayrıca Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları konusunda Türkiye'nin kendi donanmasını güçlendirme çabaları, küresel deniz gücü yarışındaki gelişmelerden bağımsız değil. Türkiye'nin yeni nesil savaş gemileri ve insansız deniz araçlarına yaptığı yatırımlar, bu rekabetin bir yansıması olarak değerlendirilebilir.
