ABD Savunma Bakanlığı, Çin'in önde gelen teknoloji şirketlerinden BYD, Alibaba ve Baidu'yu 'Çin askeri şirketleri' listesine dahil etti. Bu karar, Washington'un Pekin'e yönelik teknoloji alanındaki baskısını artırdığı bir dönemde geldi. Çin'in Washington Büyükelçiliği, bu adımı 'ayrımcı' olarak nitelendirerek kınadı. Listeye alınan şirketler arasında elektrikli araç üreticisi BYD, e-ticaret devi Alibaba ve yapay zeka alanında faaliyet gösteren Baidu yer alıyor. ABD Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan bu liste, söz konusu şirketlerin Çin Halk Kurtuluş Ordusu ile bağlantılı olduğunu iddia ediyor, ancak şirketler bu iddiaları reddediyor.
Gelişmenin arka planı: ABD'nin Çin'e yönelik teknoloji baskısı
ABD Savunma Bakanlığı, 1950 tarihli Savunma Üretim Yasası kapsamında belirlenen 'Çin askeri şirketleri' listesini güncelledi. Listeye eklenen şirketler, ABD'li yatırımcılar için belirli kısıtlamalara tabi oluyor. Bu kısıtlamalar, söz konusu şirketlerin hisselerinin ABD borsalarında işlem görmesini engellemese de, ABD'li yatırımcıların bu şirketlere yatırım yapmasını zorlaştırıyor.
BYD, dünyanın en büyük elektrikli araç üreticilerinden biri olarak biliniyor. Alibaba, küresel e-ticaret ve bulut bilişim alanında lider konumda. Baidu ise Çin'in en büyük arama motoru ve yapay zeka araştırmalarıyla tanınıyor. Her üç şirket de, ABD'nin Çin'in teknolojik yükselişini sınırlama çabalarının hedefi haline geldi.
Çin'in Washington Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Pengyu, yaptığı açıklamada, "ABD'nin bu adımı, ticaret ve teknoloji alanındaki ayrımcı uygulamalarının bir parçasıdır. Bu, uluslararası ticaret kurallarına aykırıdır ve küresel tedarik zincirlerini olumsuz etkileyecektir" dedi. Çin hükümeti, ABD'nin bu tür adımlarının ikili ilişkileri daha da gerdiğini savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Teknoloji savaşları mı, yeni Soğuk Savaş mı?
ABD'nin bu hamlesi, iki ülke arasında devam eden teknoloji savaşlarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Özellikle yarı iletkenler, yapay zeka ve kuantum bilişim gibi kritik teknolojilerde ABD, Çin'in ilerlemesini engellemeye çalışıyor. BYD gibi elektrikli araç üreticilerinin listeye eklenmesi, bu sektörün de hedef haline geldiğini gösteriyor.
Uzmanlar, ABD'nin bu adımının, Çinli şirketlerin küresel pazardaki konumunu zayıflatmayı amaçladığını belirtiyor. Alibaba gibi şirketler, uluslararası yatırımcılar için cazip olmaya devam ederken, bu tür kısıtlamaların yatırımcı güvenini sarsabileceği ifade ediliyor.
Öte yandan, Çin yönetimi, ABD'nin bu adımlarına karşı misilleme yapabileceğinin sinyallerini veriyor. Çin Dışişleri Bakanlığı, daha önce ABD'li teknoloji şirketlerine yönelik benzer kısıtlamalar getirmişti. Bu durum, iki ülke arasındaki ticaret savaşının yeni bir boyut kazanmasına neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin hem ABD hem de Çin ile olan ilişkilerini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, özellikle elektrikli araç ve teknoloji alanında Çin ile işbirliğini artırırken, BYD'nin listeye alınması, Türk şirketlerinin bu firmalarla olan ortaklıklarını etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin teknoloji alanındaki bu baskıcı politikaları, Türkiye'nin kendi teknoloji ekosistemini geliştirme çabalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, iki büyük güç arasındaki bu rekabette denge politikası izlemek zorunda kalacak.
