ABD yönetimi, İngiltere'nin Hint Okyanusu'ndaki Chagos Adaları'nı Mauritius'a devretme planına alternatif olarak adaları satın almayı değerlendiriyor. Reuters'a konuşan bir ABD'li yetkili, Başkan Donald Trump'ın İngiltere'nin, üzerinde Diego Garcia atolünde ortak ABD-İngiltere askeri tesisinin bulunduğu Britanya Hint Okyanusu Toprakları'nı devretmesine karşı olduğunu belirtti. Yetkili, Trump'ın bu konuda tutarlı bir duruş sergilediğini vurguladı.
Gelişmenin arka planı
Chagos Adaları, 1965'te Mauritius'tan ayrılarak Britanya Hint Okyanusu Toprakları adıyla Birleşik Krallık'a bağlanmıştı. 1960'lar ve 1970'lerde, Diego Garcia'daki ABD askeri üssünün inşası için binlerce Chagossian adalı zorla tahliye edildi. Mauritius, adalar üzerinde egemenlik iddiasını uzun süredir sürdürüyor ve Uluslararası Adalet Divanı 2019'da İngiltere'nin adaları yönetme hakkının olmadığına hükmetti. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da İngiltere'ye adaları terk etmesi için süre tanımıştı.
İngiltere, Ekim 2024'te Mauritius ile bir anlaşma imzalayarak egemenliği devretmeyi kabul etmişti. Ancak anlaşma, Diego Garcia'daki askeri üssün 99 yıllığına kiralanmasını da içeriyordu. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, anlaşmayı ulusal güvenlik ve adalıların geleceği açısından önemli olarak nitelendirmişti. Ancak Trump yönetimi, İngiltere'nin bu adımına şiddetle karşı çıkıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Diego Garcia'daki askeri üs, ABD için stratejik öneme sahip. Hint Okyanusu'nun ortasında yer alan üs, Orta Doğu ve Asya'daki operasyonlar için kritik bir lojistik merkez. Üs, Afganistan ve Irak savaşlarında da yoğun olarak kullanıldı. ABD, üssün güvenliğini ve işleyişini tehlikeye atacak herhangi bir egemenlik değişikliğine karşı çıkıyor.
Öte yandan, Mauritius'un adalar üzerindeki egemenlik iddiası uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler kararlarıyla destekleniyor. İngiltere'nin adaları devretme planı, dekolonizasyon sürecinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak ABD'nin satın alma önerisi, bu süreci sekteye uğratabilir ve uluslararası toplumda yeni bir tartışma başlatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin doğrudan tarafı olmadığı bir bölgesel anlaşmazlık olsa da, Hint Okyanusu'ndaki güç dengelerini etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, Afrika Boynuzu ve Hint Okyanusu'nda artan deniz varlığı ve Somali, Sudan gibi ülkelerle kurduğu ilişkiler bağlamında bu bölgeye ilgi duyuyor. Diego Garcia'nın kontrolü, bölgedeki askeri güç projeksiyonunu şekillendirebilir. ABD'nin adaları satın alması, bölgedeki mevcut askeri dengeleri koruyacak olsa da, uluslararası hukuk ve dekolonizasyon ilkeleriyle çelişebilir. Türkiye, bu tür gelişmeleri küresel güç mücadelesi ve uluslararası hukukun uygulanması açısından izlemektedir.
