ABD'nin Ortabatı ve Büyük Ovalar bölgesinde yaşanan aşırı sıcaklık dalgalanmaları, buğday üreticilerini zor durumda bıraktı. Kuzey-orta Nebraska'da 2.500 dönümlük bir çiftlikte buğday ekimi yapan Merrill Nielsen, sonbaharda ektiği mahsulün sağlıklı görünmesine rağmen ilkbahardaki sıcaklık dalgalanmaları ve kuraklık nedeniyle ciddi kayıplar yaşadı. Bazı çiftçiler, hasat maliyetini karşılamayacağı gerekçesiyle tarlalarını hasat etmemeyi tercih ediyor.
İklim krizi buğday üretimini tehdit ediyor: Kansas ve Nebraska'da durum kritik
ABD'nin buğday ambarı olarak bilinen Kansas, Oklahoma ve Nebraska'da bu sezon yaşanan hava koşulları tarihi bir kuraklık ve sıcak hava dalgasının ardından gelen ani soğuklar nedeniyle mahsulleri vurdu. Merrill Nielsen, ekim yaptığı alanların en az üçte birinde verimin sıfıra yakın olduğunu belirtiyor. "Bu şimdiye kadar gördüğüm en kötü dönem" diyen Nielsen, geçen yıl aynı tarlalardan dönüm başına 40-50 kile (bushel) ürün alırken bu yıl 5 kileye kadar düştüğünü ifade ediyor.
Kansas'ta tarımsal danışmanlık yapan Susan Brownfield, sıcaklık değişimlerinin buğdayın başak bağlama döneminde kritik bir stres yarattığını aktarıyor. Mart ayında rekor düzeyde erken sıcaklık artışları yaşandığını, ardından nisan ortasında gelen don olaylarının mahsulü tahrip ettiğini söylüyor. Brownfield, "Bu, buğday için en kötü zamanlamaydı" diyor.
Küresel buğday piyasalarına yansımalar: Fiyatlar yükselişte
ABD, dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından biri. Özellikle kışlık kırmızı buğday üretiminin yoğun olduğu bu bölgede yaşanan kayıplar, küresel buğday arzını olumsuz etkileyebilir. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) bu yıl buğday üretiminin geçen yıla göre %10-15 oranında düşebileceğini öngörüyor. Bu durum, halihazırda Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle istikrarsız olan küresel buğday fiyatlarına yeni bir baskı unsuru ekliyor.
Chicago Ticaret Borsası'nda buğday vadeli işlemleri son haftalarda yükseliş trendine girdi. Analistler, ABD'deki bu verim kayıplarının Hindistan ve Avrupa'daki benzer iklim sorunlarıyla birleştiğinde, 2024 yılı buğday fiyatlarının yukarı yönlü hareketini hızlandırabileceğini belirtiyor. Özellikle Kuzey Afrika ve Orta Doğu gibi buğdayda dışa bağımlı bölgeler için bu durum yeni bir gıda güvenliği riski oluşturuyor.
Çiftçiler alternatif arayışında: Kuraklığa dayanıklı tohumlar ve sigorta sistemleri
ABD'li çiftçiler, iklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılığı artırmak için kuraklığa toleranslı buğday tohumlarına yöneliyor. Ancak bu tohumların verim potansiyeli normal koşullarda daha düşük olabiliyor. Ayrıca federal tarım sigortası sistemine olan bağımlılık artıyor. Merrill Nielsen, bu yılki kaybının karşılanması için sigortaya güvendiğini ancak bunun yeterli olmadığını ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, buğdayda büyük ölçüde kendine yeterli olmakla birlikte, özellikle makarnalık ve ekmeklik buğdayda kalite farklılıkları nedeniyle belirli miktarlarda ithalat yapmaktadır. ABD, Türkiye'nin buğday ithalatında önemli bir tedarikçidir. ABD'deki bu verim kayıpları, küresel buğday fiyatlarını yukarı çekerek Türkiye'nin ithalat maliyetini artırabilir. Ayrıca, Rusya ve Ukrayna üzerinden sağlanan Karadeniz koridoru anlaşmasının sona ermesinin ardından buğday piyasalarındaki belirsizlik sürerken, ABD kaynaklı bir arz şoku, Türkiye'nin iç piyasada fiyat istikrarını sağlama çabalarını zorlaştırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin tarımsal iklim politikaları geliştirirken, ABD'deki bu deneyimlerden ders çıkarması ve kuraklığa dayanıklı tohum çeşitleri ile su yönetimi stratejilerine daha fazla yatırım yapması gerekmektedir.
