ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Pazartesi günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin Brezilya'dan yapılan birçok ithalata yüzde 25 oranında cezai bir gümrük vergisi uygulamayı önerdiğini duyurdu. Bu kararın, dijital ticaretten yasadışı ormansızlaşmaya kadar geniş bir yelpazedeki ticari uygulamaların ABD tarafından 'haksız' olarak değerlendirilmesinin ardından geldiği belirtildi. Önlemler, 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi kapsamında yürütülen bir soruşturmanın sonucunda alınmıştır. Bu yasa maddesi, ABD'ye ticaret ortaklarının haksız veya ayrımcı ticari uygulamalarına karşı misilleme yapma yetkisi veriyor. Önerilen tarifenin kapsamı ve yürürlüğe giriş tarihi henüz netleşmezken, Greer'in açıklaması iki ülke arasındaki ticari gerilimi tırmandırdı.
Gelişmenin Arka Planı
Brezilya, uzun süredir ABD'nin ticaret politikalarında hedef ülkelerden biri olmuştur. Özellikle çelik ve alüminyum sektörlerinde yaşanan anlaşmazlıklar, iki ülke arasındaki ticaret hacmini olumsuz etkilemektedir. Son olarak, Brezilya'nın Amazon yağmur ormanlarındaki yasadışı ormansızlaşmayı önlemede yetersiz kaldığı yönündeki eleştiriler, ABD'yi harekete geçirmiştir. Trump yönetimi, Brezilya'nın çevre politikalarının küresel iklim değişikliğiyle mücadeleyi zayıflattığını savunmaktadır. Ayrıca, dijital ticarette Brezilya'nın uyguladığı vergilendirme ve veri yerelleştirme politikaları, ABD'li teknoloji şirketlerinin aleyhine olduğu gerekçesiyle eleştirilmektedir. Greer, yaptığı açıklamada, "Brezilya'nın ticari uygulamaları Amerikan şirketlerine zarar vermekte ve uluslararası ticaret kurallarını ihlal etmektedir. Bu nedenle, adil rekabet ortamını sağlamak amacıyla gerekli önlemleri alıyoruz" ifadelerini kullanmıştır.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD'nin ticaret savaşlarını Latin Amerika'ya da taşıdığını göstermektedir. Daha önce Çin, Avrupa Birliği ve Kanada'ya yönelik tarifeler uygulayan Trump yönetimi, Brezilya'yı da hedef alarak korumacı politikalarını genişletmektedir. Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun, ABD ile ticari ilişkileri güçlendirme çabalarına rağmen bu karar, iki ülke arasında yeni bir krize yol açabilir. Brezilya'nın, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdinde ABD'ye karşı dava açması beklenmektedir. Uzmanlar, tarifelerin Brezilya ekonomisi üzerinde önemli bir etki yaratabileceğini ve özellikle tarım, madencilik ve imalat sektörlerini olumsuz etkileyebileceğini belirtmektedir. Öte yandan, ABD'nin bu hamlesi, diğer Latin Amerika ülkeleri için de bir uyarı niteliği taşımaktadır. Bölge ülkeleri, ABD'nin ticaret politikalarına karşı daha dikkatli olmak zorunda kalacaktır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Brezilya'ya yönelik bu tarife hamlesi, Türkiye'nin de benzer bir durumla karşı karşıya kalabileceğini göstermektedir. Türkiye, daha önce ABD'nin çelik ve alüminyuma uyguladığı ek gümrük vergilerinden etkilenmişti. Bu gelişme, Türkiye'nin ticaret politikalarını gözden geçirmesi ve ABD ile olası anlaşmazlıklarda DTÖ mekanizmalarını etkin kullanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Türkiye'nin Brezilya ile olan ticari ilişkileri de dolaylı olarak etkilenebilir. İki ülke arasındaki ticaret hacmi sınırlı olsa da, tarifelerin küresel ticaret savaşlarını derinleştirmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler için risk oluşturmaktadır. Türkiye, bu süreçte diğer Latin Amerika ülkeleriyle ticari işbirliklerini artırarak olası olumsuz etkileri dengeleyebilir.
