ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Irak'ın kuzeyinde bir ABD askerinin, düşürülen bir İran insansız hava aracından (İHA) kalan patlamamış mühimmatın "kontrollü imhası" sırasında hayatını kaybettiğini açıkladı. Olay, ABD'nin Ürdün'deki askeri üssüne yönelik İran destekli milislerin saldırısında iki ABD askerinin öldürülmesinden sadece günler sonra meydana geldi. CENTCOM, patlamanın nedeni araştırılırken, olayın bir kaza olduğunu belirtti. Bölgedeki ABD varlığına yönelik tehditler devam ederken, Ürdün de Tahran'ın son saldırılarını protesto etmek için İran'ın Amman Büyükelçisi'ni dışişlerine çağırdı.
İran tehdidi büyüyor: ABD kuvvetlerine yönelik saldırılar
ABD askerinin ölümü, Irak ve Suriye'de İran destekli milislerin yürüttüğü saldırıların tırmandığı bir dönemde gerçekleşti. ABD, son haftalarda Ürdün'deki üssüne yapılan ve iki askerin ölümüne yol açan İHA saldırısının ardından bölgedeki varlığını güçlendirmişti. CENTCOM, İran yapımı Şahid tipi İHA'ların parçalarının ele geçirildiğini ve bunların imha edilmeye çalışıldığını duyurdu. Olayda ölen askerin kimliği henüz açıklanmazken, ailesine bilgi verildiği kaydedildi. ABD, Irak'ta yaklaşık 2.500 asker bulunduruyor; bunların resmi görevi IŞİD'le mücadele olsa da, fiilen İran'ın bölgesel nüfuzuna karşı bir caydırıcılık unsuru oluşturuyorlar. Son saldırılar, Tahran'ın ABD hedeflerine yönelik vekalet savaşını yoğunlaştırdığını gösteriyor.
Bu arada Ürdün, ulusal güvenliğine doğrudan bir tehdit oluşturan İran destekli milis faaliyetlerine karşı diplomatik adım attı. Amman, İran Büyükelçisi Mohammad Reza Mohammadi'yi dışişleri bakanlığına çağırarak, Tahran'ın egemenliğini ihlal eden eylemlerini şiddetle kınadı. Ürdün Dışişleri Bakanı Ayman Safadi, ülkesinin İran'la iyi komşuluk ilişkilerini korumak istediğini ancak tehditlere kayıtsız kalmayacağını vurguladı. Ürdün, geçtiğimiz yıl içinde İran destekli milislerin kendi sınırlarına yakın saldırılarını defalarca protesto etmişti.
Bölgesel fay hatları: İsrail-Hamas savaşının yayılma riski
Son tırmanma, İsrail'in Gazze'de Hamas'a karşı yürüttüğü operasyonlarla paralel ilerliyor. İran'ın vekil güçleri -Lübnan Hizbullahı, Yemen Husileri ve Irak'taki milisler- İsrail ve ABD hedeflerine yönelik saldırılarını artırmış durumda. ABD, İran destekli milislerin Ürdün üssüne saldırısına yanıt olarak Irak ve Suriye'de 85'ten fazla hedefi vurmuştu. Ancak Tahran, doğrudan bir askeri çatışmaya girmekten kaçınarak vekalet savaşını derinleştiriyor.
Irak hükümeti, ABD'nin kendi topraklarındaki operasyonlarını eleştirirken, İran'a yakınlığıyla bilinen Bağdat yönetimi, ABD kuvvetlerinin çekilmesi yönünde baskılarla karşı karşıya. CENTCOM Komutanı General Michael Kurilla, son saldırıların ardından bölgeyi ziyaret ederek müttefiklerle görüştü. ABD, İran'ın nükleer programındaki ilerlemeler ve Rusya'ya askeri destek sağlamasıyla da ayrı bir cephede Tahran'la mücadele ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'ın vekalet savaşını tırmandırdığı bu dönemde, hem ABD ile müttefiklik bağlarını hem de İran'la sınır komşuluğundan kaynaklanan hassasiyetleri dengelemek zorunda. Irak'ın kuzeyindeki patlama, Türkiye'nin kendi sınır güvenliği için de önem taşıyor; zira PKK'nın İran bağlantılı unsurları da benzer taktikler kullanıyor. Ayrıca Ürdün'ün İran elçisini çağırması, Türkiye'nin de Suriye ve Irak'ta İran nüfuzuna karşı izlediği politikalarla örtüşen bir refleks. Ankara, İsrail-Hamas savaşının bölgeselleşmesini engellemeye çalışırken, ABD'nin askeri varlığına yönelik saldırıların Türkiye'nin güney sınırlarındaki istikrarı etkilemesinden endişe ediyor. Bu bağlamda Türkiye, diplomatik kanalları açık tutarken, kendi askeri operasyonlarını da sürdürecek gibi görünüyor.
