ABD'de yapılan yeni bir kamuoyu araştırması, Amerikalıların büyük çoğunluğunun anayasada sağlık hakkının yer almasını desteklediğini gösterdi. Pew Araştırma Merkezi tarafından gerçekleştirilen ankete göre, katılımcıların yüzde 72'si Anayasa'ya sağlık hakkı maddesinin eklenmesini onaylıyor. Araştırma, ülkenin dört bir yanından 5.079 yetişkinle yapılan görüşmelere dayanıyor ve hata payı yüzde ±1,5 olarak belirtiliyor.
Anayasa Değişikliği Talebi Artıyor
Anket sonuçları, sağlık hakkının yanı sıra çevre hakkı ve eğitim hakkı gibi konuların da anayasada yer alması gerektiği yönünde güçlü bir kamuoyu desteği olduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların yüzde 63'ü temiz bir çevre hakkının anayasal güvence altına alınmasını isterken, yüzde 61'i ise eğitim hakkının anayasada yer alması gerektiğini düşünüyor. Bu oranlar, özellikle genç nesiller arasında daha da yüksek seyrediyor. 18-29 yaş arası katılımcıların yüzde 81'i sağlık hakkı maddesini destekliyor.
Uzmanlar, bu talebin arkasında COVID-19 salgınının yarattığı sağlık krizinin yanı sıra, artan sağlık maliyetleri ve sigortasız nüfusun büyüklüğü gibi faktörlerin olduğunu belirtiyor. ABD, gelişmiş ülkeler arasında sağlık hizmetlerine evrensel erişim sağlayamayan az sayıdaki ülkeden biri. Anayasa'da sağlık hakkının yer alması, hükümetin sağlık hizmetlerini garanti altına almasını zorunlu kılacak ve mevcut sistemin köklü bir reformuna yol açabilecek.
Siyasi Kutuplaşma ve Anayasa Reformu Tartışmaları
Anayasa değişikliği önerisi, ABD'deki derin siyasi kutuplaşmanın da bir yansıması olarak görülüyor. Ankete göre, Demokratların yüzde 90'ı sağlık hakkı maddesini desteklerken, Cumhuriyetçilerde bu oran yüzde 50'de kalıyor. Bağımsız seçmenlerin desteği ise yüzde 68 düzeyinde. Anayasa değişikliği süreci ABD'de oldukça zorlu; her iki mecliste de üçte iki çoğunluk ve eyaletlerin dörtte üçünün onayı gerekiyor. Bu nedenle, böyle bir değişikliğin yakın gelecekte hayata geçmesi olası görünmüyor. Ancak anket, kamuoyunun bu konudaki talebini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Sağlık hakkı maddesine ek olarak, ankette katılımcılara silah taşıma hakkı (İkinci Ek Madde) ve ifade özgürlüğü (Birinci Ek Madde) gibi mevcut anayasal hakların korunmasına yönelik destek de soruldu. Silah taşıma hakkının anayasada kalması yönünde görüş bildirenlerin oranı yüzde 56 olurken, ifade özgürlüğünün korunması yönünde destek yüzde 92 gibi çok yüksek bir düzeyde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de anayasal sağlık hakkı talebi, Türkiye gibi sağlık hakkını anayasal güvence altına almış ülkeler için farklı bir perspektif sunuyor. Türkiye Anayasası'nın 56. maddesi herkesin sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkını düzenlerken, uygulamada yaşanan sorunlar ve sağlık sisteminin sürdürülebilirliği tartışma konusu olmaya devam ediyor. ABD'deki bu gelişme, sağlık hakkının anayasada yer almasının tek başına yeterli olmadığını, aynı zamanda etkin bir uygulama ve yeterli kaynak ayırmayı gerektirdiğini hatırlatıyor. Ayrıca, Türkiye'nin sağlık alanında attığı adımlar ve pandemi yönetimi uluslararası alanda takdir toplarken, bu tür anketler sağlık politikalarının kamuoyu nezdindeki önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
