ABD'nin batı eyaletlerinde, 4 Temmuz Bağımsızlık Günü hafta sonu boyunca 100'den fazla yeni orman yangını çıktı. Havai fişek gösterileri ve insan kaynaklı diğer faktörlerle tetiklenen yangınlar, halihazırda kuraklık ve rekor sıcaklıklarla boğuşan bölgede 'ciddi yangın sezonunu' daha da kötüleştirdi. Yetkililer, hafta sonu boyunca çıkan yangınların birçoğunun kontrol altına alınmaya çalışıldığını, ancak rüzgar ve düşük nem oranının çabaları zorlaştırdığını bildirdi.
Gelişmenin arka planı
ABD Batı Kıyısı, son yılların en kurak dönemlerinden birini yaşıyor. Özellikle Kaliforniya, Oregon ve Nevada'da sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde seyrediyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) verilerine göre, bölgede haziran ayı rekor sıcaklıklarla kapandı. Bu koşullar, yangınların hızla yayılmasına zemin hazırlıyor.
4 Temmuz hafta sonu, geleneksel olarak havai fişek kullanımının zirve yaptığı bir dönem. Bu yıl sıkı yasaklara rağmen birçok kişinin havai fişek kullandığı belirtiliyor. Kaliforniya Ormancılık ve Yangın Koruma Departmanı (CAL FIRE), yangınların yüzde 95'inden fazlasının insan kaynaklı olduğunu vurguluyor. Hafta sonu çıkan yangınlar arasında Nevada'da 12 bin dönümden fazla alanı kül eden 'Gold Ranch Yangını' ve Oregon'da 3 bin dönümü etkileyen 'Cedar Creek Yangını' öne çıkıyor.
Yangınlarla mücadele eden itfaiye ekipleri, aşırı sıcak nedeniyle de zorlanıyor. Birçok bölgede sıcaklık 40 derecenin üzerinde seyrediyor. Ekipler, hem yangınları söndürmek hem de sıcak çarpması gibi sağlık sorunlarıyla mücadele etmek zorunda kalıyor. ABD Ulusal Meteoroloji Servisi, önümüzdeki günlerde de sıcak hava dalgasının devam edeceği uyarısında bulundu.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD'deki yangınlar, küresel iklim değişikliğinin etkilerinin en somut örneklerinden biri. Bilim insanları, yükselen sıcaklıklar ve azalan yağış miktarının yangın mevsimini uzattığını ve şiddetini artırdığını belirtiyor. Batı ABD'de son 20 yılda yangın sayısı ve yanan alan miktarı ciddi oranda arttı. Bu durum, sadece bölgesel değil, küresel bir krizin parçası olarak değerlendiriliyor.
Yangınlar, aynı zamanda hava kalitesini de etkiliyor. Kanada'nın batı eyaletlerinden gelen duman bulutları, geçtiğimiz haftalarda ABD'nin Doğu Kıyısı'na kadar ulaşmış ve New York dahil birçok şehirde hava kalitesi alarmı verilmesine neden olmuştu. Benzer bir durumun bu yangınlarla tekrarlanabileceği endişesi var. Ayrıca, yangınlardan kaynaklanan karbon emisyonu, iklim değişikliğini hızlandıran bir faktör olarak karşımıza çıkıyor.
Ekonomik boyut da oldukça önemli. Yangınlar, her yıl milyarlarca dolarlık hasara yol açıyor. Evler, işyerleri ve tarım arazileri kül olurken, sigorta şirketleri de büyük tazminat ödemeleriyle karşı karşıya kalıyor. Turizm ve yerel ekonomi de olumsuz etkileniyor. Uzmanlar, bu tür doğal afetlerin sıklığının artmasıyla birlikte sigorta primlerinin yükselebileceğini ve bölgenin cazibesinin azalabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, küresel iklim krizinin bir yansıması olarak Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. Türkiye, benzer şekilde yaz aylarında orman yangınlarıyla mücadele eden bir ülke. 2021 yılında Akdeniz ve Ege bölgelerinde yaşanan büyük yangınlar, iklim değişikliğine uyum ve afet yönetimi konusunda eksiklikleri ortaya çıkarmıştı. ABD'deki bu yangınlar, yangın sezonunun daha da uzayabileceği ve şiddetlenebileceği konusunda Türkiye için bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'nin, yangınla mücadele ekipman ve stratejilerini geliştirmesi, ayrıca uluslararası işbirliği mekanizmalarına hazırlıklı olması gerekiyor. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında emisyon azaltım hedeflerine ulaşmak, uzun vadede benzer felaketlerin önlenmesi için kritik önemde.
