ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 27 yıl aradan sonra ilk kez yeni bir güneş kremi filtresini onaylayarak güneş koruma sektöründe heyecan yarattı. Ancak bu yenilik, uluslararası pazarlarda yıllardır kullanılan bir maddenin ABD’de nihayet kabul edilmesinden ibaret. FDA’nın onayladığı madde, “bemotrizinol” (INCI adıyla bis-ethylhexyloxyphenol methoxyphenyl triazine) olarak biliniyor ve Avrupa, Asya ve Avustralya’da on yılı aşkın süredir güneş kremlerinde yer alıyor. Peki ABD’nin bu gecikmesinin ardında ne var?
Gelişmenin arka planı: 27 yıllık düzenleyici boşluk
FDA’nın son güneş kremi filtresi onayı 1990’lara dayanıyordu. O tarihten bu yana ABD’de kullanılan güneş koruyucular, çinko oksit ve titanyum dioksit gibi mineral filtreler ile avobenzone gibi kimyasal filtrelerle sınırlı kalmıştı. Oysa dünyanın geri kalanı, özellikle Avrupa, daha geniş spektrumlu ve daha stabil yeni nesil filtreleri kullanıma sunmuştu. Bemotrizinol, hem UVA hem UVB ışınlarına karşı etkili, fotostabil bir bileşik olarak öne çıkıyor. ABD’deki çevre ve sağlık grupları, FDA’nın yavaş hareket etmesini eleştirirken, sektör temsilcileri bu onayın “demode olmuş” güneş kremi formüllerini güncelleyeceğini belirtiyor.
FDA’nın onay süreci, 2020’de çıkarılan CARES Yasası ile hızlandırıldı. Yasa, FDA’ya yeni güneş kremi bileşenlerini inceleme ve onaylama konusunda daha fazla yetki verdi. Bemotrizinol, bu kapsamda değerlendirilen ilk bileşen oldu. Şirketlerin FDA’ya sunduğu veriler, maddenin cilt tarafından minimum düzeyde emildiğini ve güvenli olduğunu gösteriyor. Ancak bazı bağımsız araştırmacılar, uzun vadeli etkilerin daha fazla incelenmesi gerektiğini savunuyor.
Küresel boyut: ABD neden geride kaldı?
ABD’nin güneş kremi düzenlemeleri, 1938 tarihli Federal Gıda, İlaç ve Kozmetik Yasası’na dayanıyor. Bu yasa, güneş kremlerini “ilaç” olarak sınıflandırdığı için yeni bileşenlerin onayı, aynı yeni bir ilacın onayı kadar sıkı ve uzun süreçler gerektiriyor. Buna karşılık Avrupa Birliği, güneş kremlerini kozmetik ürün olarak kabul ediyor ve yeni filtrelerin piyasaya sürülmesi daha hızlı gerçekleşiyor. Bu fark, ABD’de tüketicilerin daha dar bir ürün yelpazesine mahkum kalmasına neden oluyor. Örneğin, Avrupa’da 30’dan fazla güneş kremi filtresi onaylıyken, ABD’de bu sayı 16’da kalıyor.
FDA’nın bu hamlesi, ABD’li üreticilerin artık yeni nesil ürünlerini Amerikan pazarına sunabileceği anlamına geliyor. Ancak bekotrizinolün ABD’de yaygınlaşması, formülasyon değişiklikleri ve üretim izinleri nedeniyle birkaç yılı bulabilir. Sektör uzmanları, bu onayın diğer bekleyen bileşenlerin önünü açabileceğini ve ABD’nin uluslararası standartlara yaklaşmasını sağlayacağını düşünüyor. Öte yandan, çevre örgütleri, güneş kremlerinin mercan resiflerine zarar verdiği yönündeki endişelerini sürdürüyor. Hawaii gibi bazı eyaletler, oksibenzon ve oktinoksat gibi belirli kimyasalları yasaklamıştı. Bemotrizinolün çevresel etkisi konusunda henüz yeterli veri bulunmuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, güneş kremi düzenlemelerinde AB mevzuatını esas alıyor. Bu nedenle bemotrizinol gibi yeni nesil filtreler Türkiye’de zaten onaylı ve kullanımda. FDA’nın onayı, Türkiye’nin kozmetik ve ilaç düzenlemelerinde AB ile uyumunun bir kez daha avantajlı olduğunu gösteriyor. Ancak ABD pazarının bu yeniliğe açılması, küresel güneş kremi tedarik zincirini etkileyebilir; Türk üreticiler, ABD’ye ihracat fırsatları yakalayabilir. Öte yandan, Türkiye’de güneş kremi kullanımı henüz yeterli seviyede değil. Bu gelişme, cilt kanseriyle mücadelede farkındalık yaratma açısından dolaylı bir katkı sağlayabilir. Ancak doğrudan bir politika etkisi beklenmiyor.
