ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), RTX bünyesindeki Raytheon'a orta menzilli havadan havaya füze sistemi AMRAAM için 26,4 milyar dolar değerinde dev bir sözleşme verdi. Anlaşma, ABD'nin füze stoklarındaki azalma endişeleri ve artan küresel güvenlik tehditleri ortamında imzalandı. AMRAAM (Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile), hem savaş uçaklarında hem de karadan havaya savunma sistemlerinde kullanılıyor.
Stok Endişeleri ve Artan Talep
Son yıllarda ABD'nin askeri stokları, Ukrayna'ya yapılan yardımlar, Orta Doğu'daki gerilimler ve Asya-Pasifik'te Çin'e karşı artan rekabet nedeniyle hızla eridi. AMRAAM füzeleri, Ukrayna'ya sağlanan NASAMS hava savunma sistemlerinde ve ABD Hava Kuvvetleri'nin envanterinde kritik bir yere sahip. Pentagon'un bu siparişi, hem mevcut stokları yenilemek hem de müttefiklere yapılan satış taahhütlerini karşılamak için bir adım olarak değerlendiriliyor.
Raytheon, AMRAAM'in üreticisi olarak uzun yıllardır bu alanda tekel konumunda. Ancak artan talep, üretim hatlarının genişletilmesini ve tedarik zincirinin güçlendirilmesini gerektiriyor. Şirket, son dönemde yarı iletken ve diğer kritik bileşenlerde yaşanan sıkıntılara rağmen üretimi artırmak için yatırım yapıyor.
Uzmanlar, bu sözleşmenin sadece bir satın alma işlemi olmadığını, aynı zamanda ABD'nin savunma sanayi üssünü canlandırma ve stratejik bağımlılıkları azaltma çabasının bir parçası olduğunu belirtiyor. AMRAAM'in yeni versiyonları, daha uzun menzil ve gelişmiş hedefleme yetenekleriyle öne çıkıyor.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
AMRAAM, ABD'nin yanı sıra birçok müttefik ülke tarafından kullanılıyor. Türkiye de dahil olmak üzere NATO üyeleri, hava savunma sistemlerinde bu füzeyi tercih ediyor. Anlaşma, ABD'nin müttefiklerine olan taahhütlerini yerine getirme kapasitesini göstermesi açısından önemli. Ayrıca, Tayvan ve Japonya gibi Asya-Pasifik ülkeleri de Çin'in artan askeri baskısına karşı AMRAAM tedarikini güvence altına almaya çalışıyor.
Öte yandan, bu devasa sözleşme, savunma sanayi hisseleri üzerinde de etkili oldu. RTX hisseleri, anlaşmanın duyulmasının ardından yükselişe geçti. Ancak şirket, üretim kapasitesini artırma ve zamanında teslimat konusunda baskı altında. Pentagon, teslimat takviminin sıkı bir şekilde takip edileceğini açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AMRAAM füzelerini F-16 savaş uçaklarında ve HİSAR hava savunma sistemlerinde kullanmayı planlıyor. Ancak ABD ile yaşanan CAATSA yaptırımları ve S-400 krizi nedeniyle Türkiye'nin bu füzeleri tedarik etmesi zorlaşmıştı. Bu yeni sözleşme, ABD'nin üretim kapasitesini artırması halinde Türkiye'nin de taleplerinin karşılanabileceği yönünde bir işaret olabilir. Ancak yaptırımların kalkmaması durumunda Türkiye, yerli alternatifler geliştirmeye devam edecek. Savunma sanayii uzmanları, Türkiye'nin GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN füzeleriyle bu alanda bağımsızlığını artırmayı hedeflediğini vurguluyor. Küresel ölçekte ise bu anlaşma, ABD'nin savunma sanayiindeki liderliğini pekiştirirken, rakip ülkelerin benzer yatırımlar yapmasına yol açabilir.
