Avrupa havaalanlarını temsil eden en büyük sivil toplum kuruluşu olan Uluslararası Havaalanları Konseyi (ACI) Avrupa'nın Genel Müdürü Olivier Jankovec, Avrupa Birliği'nin (AB) yeni sınır kontrol sistemi olan Giriş/Çıkış Sistemi (EES) hakkında ciddi endişelerini dile getirdi. Jankovec, sistemin uygulamadaki sorunları nedeniyle geceleri uyuyamadığını belirterek, havaalanlarının önümüzdeki yaz sezonunda bu sistemle nasıl başa çıkacağını bilmediğini söyledi. Yetkili, AB kurumlarını sistemi çalışıyormuş gibi göstermeyi bırakmaya ve gerçek sorunları kabul etmeye çağırdı.
EES Sistemi Neden Sorunlu?
AB tarafından geliştirilen EES, Schengen bölgesine giriş ve çıkış yapan üçüncü ülke vatandaşlarının biyometrik verilerini (yüz tanıma ve parmak izi) kaydedecek bir otomasyon sistemi olarak tasarlandı. Sistemin Kasım 2024'te devreye alınması planlanıyor, ancak birçok kez ertelenmişti. Jankovec, havaalanlarının fiziksel altyapısının bu tür bir biyometrik tarama için yeterli olmadığını, özellikle büyük havaalanlarında saatlerce sürecek kuyruklar oluşabileceğini vurguladı. Ayrıca, sistemin tüm sınır kapılarında eş zamanlı olarak çalışması gerektiği, ancak birçok ülkenin teknik hazırlıklarını tamamlayamadığı belirtiliyor. Jankovec, "25 bin sınır polisi personelinin eğitimi ve ekipman kurulumu zamanında bitmeyecek. Bu bir felaket senaryosu" dedi.
Yaz Sezonu Kabusu
Avrupa'da yaz aylarında havaalanı trafiğinin zirve yaptığı dönemde EES'nin devreye girmesi, büyük bir kaos endişesini beraberinde getiriyor. Jankovec, şu anda bile Schengen bölgesindeki havaalanlarının kapasite sorunu yaşadığını, EES ile birlikte yolcuların uçuşlarını kaçırma riskinin katlanacağını ifade etti. İngiltere gibi AB dışı ülkelerden gelen yolcuların yoğun olduğu havaalanlarında durumun daha da kritik olduğu kaydediliyor. Sistem aynı zamanda Birleşik Krallık'ın da gitmesini zorunlu kıldığı "Elektronik Seyahat Yetkisi" (ETA) ile karıştırılmamalı; EES, tüm üçüncü ülke vatandaşlarını kapsarken, ETA sadece vizesiz seyahat edebilenleri ilgilendiriyor. Jankovec, "Havaalanları bir tampon görevi görmeye zorlanıyor, ancak bu bizim işimiz değil. Biz yolcuları uçağa bindirmekle yükümlüyüz, sınır polisi olmadığımız gibi onların yerine de geçemeyiz" şeklinde konuştu.
AB'nin Tutumu ve Sektörün Talepleri
ACI Europe, AB Komisyonu'na defalarca uyarılarda bulunmasına rağmen, sistemin ertelenmediğini belirtiyor. Jankovec, "AB yetkilileri sistemin çalıştığını iddia ediyor, ancak arka planda ciddi aksaklıklar var. Biz gerçekleri konuşmalı ve kademeli bir geçiş planı benimsemeliyiz" diye ekledi. Hava yolu şirketleri de benzer endişeler taşıyor; IATA (Uluslararası Hava Nakliye Birliği), EES'nin yaz aylarında devreye girmesi halinde uçuş iptallerinin artabileceğini duyurdu. Bu durum sadece Avrupa içi seyahatleri değil, küresel havacılık ağını da etkileyebilir. Amsterdam Schiphol, Londra Heathrow ve Frankfurt gibi merkez havaalanlarında zaten bildirilen gecikmelerin daha da kötüleşeceği tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Avrupa ile olan ulaşım ve turizm bağlantıları açısından kritiktir. Türkiye, AB vize muafiyeti sürecinde biyometrik veri paylaşımı konusunda Avrupa ile işbirliği yapmaktadır. EES'nin aksaması, Türk vatandaşlarının Schengen bölgesine girişlerinde yaşayacağı gecikmeleri artırabilir ve Türk turistlerin Avrupa seyahatlerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye üzerinden Avrupa'ya geçiş yapan düzensiz göçmenlerin kontrolünde de bu sistemin başarısızlığı, Türkiye-AB göç anlaşmasının uygulanmasını zorlaştırabilir. Öte yandan, Türk hava yolları ve havaalanları (İstanbul Havalimanı gibi) Avrupa merkezli olası aksaklıklardan doğrudan etkilenmeyebilir; ancak bağlantılı uçuşlarda yaşanacak gecikmeler, küresel havacılık ağı üzerinden Türkiye'yi de etkileyebilir.
