Avrupa Birliği (AB) ile Filipinler, iki taraf arasında serbest ticaret anlaşması (STA) yapılması konusunda prensip anlaşmasına vardı. Anlaşma, 2018'den bu yana askıda olan müzakerelerin yeniden başlatılmasını öngörüyor. Karar, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. arasındaki görüşmenin ardından açıklandı. İki lider, ticaret ve yatırım ilişkilerini derinleştirmeyi hedeflediklerini belirtti.
Müzakerelerin Arka Planı ve İçeriği
AB ve Filipinler arasındaki STA müzakereleri ilk olarak 2013'te başlatılmıştı. Ancak 2018'de, dönemin Devlet Başkanı Rodrigo Duterte'nin eleştirileri ve insan hakları endişeleri nedeniyle görüşmeler durdurulmuştu. Yeni anlaşma kapsamında, mal ve hizmet ticareti, yatırım, fikri mülkiyet hakları, kamu alımları ve sürdürülebilir kalkınma gibi konular ele alınacak. AB, Filipinler'in en büyük dördüncü ticaret ortağı konumunda. 2022'de ikili ticaret hacmi 18,4 milyar euroyu aştı. AB'nin Filipinler'e ihracatı 10,4 milyar euro, ithalatı ise 8 milyar euro civarında. Anlaşma ile bu rakamların artması bekleniyor. Ayrıca AB, Filipinler'in GSP+ (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi) kapsamındaki avantajlarının STA ile daha kapsamlı hale gelmesini amaçlıyor.
Filipinler tarafı ise tarım ürünleri, elektronik ve hizmet sektöründe AB pazarına daha kolay erişim sağlamayı hedefliyor. Ancak ülkedeki bazı sivil toplum kuruluşları, anlaşmanın çiftçiler ve küçük işletmeler üzerinde olumsuz etkileri olabileceği uyarısında bulunuyor. AB yetkilileri, anlaşmanın insan hakları ve çalışma standartlarına saygı çerçevesinde şekilleneceğini vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, AB'nin Hint-Pasifik bölgesine yönelik artan ilgisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. AB, son yıllarda Çin'e olan bağımlılığı azaltmak ve bölgedeki ekonomik varlığını güçlendirmek için çeşitli ülkelerle ticaret anlaşmaları imzalıyor. Filipinler ise Güneydoğu Asya'da stratejik bir konumda. AB'nin bölgedeki diğer önemli ortakları arasında Vietnam, Singapur ve Endonezya bulunuyor. Filipinler ile yapılacak STA, AB'nin ASEAN (Güneydoğu Asya Uluslararası Birliği) ile bölgesel bir anlaşma yapma hedefine de katkı sağlayabilir.
Öte yandan, Filipinler son dönemde ABD ile ilişkilerini güçlendirirken, Çin ile Güney Çin Denizi'nde egemenlik anlaşmazlıkları yaşıyor. AB ile imzalanacak anlaşma, Filipinler'in ekonomik ve diplomatik çeşitlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Uzmanlar, anlaşmanın bölgedeki jeopolitik dengeyi de etkileyebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Filipinler ile serbest ticaret anlaşması yapması, Türkiye'nin AB ile mevcut Gümrük Birliği çerçevesindeki ticaretini doğrudan etkilemez. Ancak AB'nin Hint-Pasifik'e yönelik ticari açılımları, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ilişkilerini çeşitlendirmesi açısından bir fırsat olabilir. Türkiye, Filipinler ile ticaret hacmini artırmak için benzer adımlar atabilir. Ayrıca, AB'nin dış ticaret politikalarındaki yeni yönelimler, Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerinde dikkate alması gereken bir faktör olarak öne çıkıyor.
