Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler, Fransa'nın Rus milyarder Alisher Usmanov'u blokun yaptırım listesinden çıkarma girişimi üzerinde anlaşmaya varamadı. Paris yönetimi, Özbekistan doğumlu iş insanının AB'nin yaptırım listesinden çıkarılmasını talep ederken, diğer başkentler bu adıma ikna olmuş değil. Konuya yakın kaynaklara göre, üye ülkeler arasındaki görüşmeler haftalardır sürüyor ancak henüz bir uzlaşı sağlanamadı. AB'nin yaptırım kararları, tüm üye ülkelerin oybirliğiyle alınması gerektiğinden, Fransa'nın bu talebi blok içinde yeni bir tartışma başlattı.
Usmanov Neden Yaptırım Listesinde?
Alisher Usmanov, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından 2022 yılında AB yaptırım listesine eklenmişti. AB, Usmanov'un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yakınlığı ve Kremlin ile ekonomik bağlantıları nedeniyle yaptırım kapsamına alındığını belirtmişti. Usmanov, metal ve madencilik sektöründeki yatırımları, telekomünikasyon ve medya varlıklarıyla tanınıyor. Ayrıca İngiltere Premier Ligi'nde Arsenal ve Everton kulüplerinde geçmişte hisse sahibi olmasıyla da biliniyor. AB'nin yaptırım listesinde yer alan isimlerin mal varlıkları donduruluyor ve seyahat yasakları uygulanıyor.
Fransa'nın Usmanov'u listeden çıkarma girişimi, AB içinde yaptırım politikalarının etkinliği ve hukuki dayanakları konusunda bölünmeye işaret ediyor. Bazı üye ülkeler, Usmanov'a yönelik yaptırımların yeterli delile dayanmadığını ve Avrupa Birliği Adalet Divanı'nda (ABAD) aleyhte karar çıkma riski bulunduğunu savunuyor. Usmanov'un avukatları, daha önce AB yaptırımlarını mahkemeye taşımış ve bazı davalarda kısmi haklılık elde etmişti. Bu hukuki süreçler, AB'nin yaptırım rejiminin sağlamlığı konusunda soru işaretleri yaratıyor.
AB İçinde Yaptırım Politikası Tartışması
AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları, 2022'den bu yana çok sayıda paket halinde genişletildi. Ancak her yeni pakette olduğu gibi, mevcut yaptırımların gözden geçirilmesi de üye ülkeler arasında pazarlıklara sahne oluyor. Fransa'nın Usmanov hamlesi, bazı ülkeler tarafından yaptırımların siyasi bir araç olarak kullanılması ve hukuki dayanaktan yoksun olması endişesiyle eleştiriliyor. Özellikle Almanya, Hollanda ve Baltık ülkeleri, yaptırım listesinden çıkarma taleplerine temkinli yaklaşıyor. Bu ülkeler, Rus oligarklara yönelik yaptırımların caydırıcılığının zayıflamasından endişe ediyor.
Öte yandan, AB Konseyi'nin yaptırım kararlarını oybirliğiyle alması, tek bir üyenin bile veto hakkı olduğu anlamına geliyor. Fransa'nın bu konuyu ısrarla gündeme getirmesi, AB'nin ortak dış politika ve güvenlik politikasında (ODGP) bir çatlak olarak yorumlanıyor. Diplomatik kaynaklar, Fransa'nın Usmanov konusundaki ısrarının arkasında ekonomik ve hukuki nedenlerin yanı sıra, bazı Fransız şirketlerinin Usmanov ile olan ticari bağlantılarının da bulunabileceğini öne sürüyor. Ancak bu iddialar resmi olarak doğrulanmış değil.
Yaptırımların Geleceği ve AB'nin İkilemi
AB, Rusya'ya yönelik yaptırımlarını sürdürürken, bir yandan da bu yaptırımların hukuki dayanıklılığını korumak zorunda. Avrupa Birliği Adalet Divanı'nda açılan davalar, yaptırım kararlarının delil yetersizliği nedeniyle iptal edilmesine yol açabiliyor. Bu durum, AB'nin yaptırım rejiminin güvenilirliğini zedeliyor. Usmanov davası, bu ikilemin somut bir örneği olarak öne çıkıyor. Fransa, olası bir mahkeme yenilgisinin önüne geçmek için Usmanov'u listeden çıkarmak isterken, diğer ülkeler bunun Rusya'ya karşı bir taviz olarak algılanmasından çekiniyor.
Uzmanlar, AB'nin yaptırım politikasının daha sağlam hukuki temellere oturtulması gerektiğini belirtiyor. Aksi halde, her yaptırım kararı hem içeride hem de dışarıda sorgulanabilir hale gelecek. Usmanov özelinde yaşanan anlaşmazlık, AB'nin karar alma mekanizmalarındaki zorlukları ve üye ülkeler arasındaki güven eksikliğini de gözler önüne seriyor. Önümüzdeki günlerde konunun tekrar gündeme gelmesi ve Fransa'nın talebini yinelemesi bekleniyor. Ancak şu aşamada bir uzlaşı sağlanması zor görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Rus oligarklara yönelik yaptırım listesindeki bu çatlak, Türkiye'nin dış politika ve ekonomik çıkarları açısından dikkatle izlenmeli. Türkiye, Rusya ile Ukrayna arasında denge politikası yürütürken, Batı'nın yaptırımlarına katılmamayı tercih etmişti. AB içindeki bu tür anlaşmazlıklar, Türkiye'nin yaptırım rejimine mesafeli duruşunu meşrulaştırabileceği gibi, aynı zamanda Türk iş dünyasının Rusya ile ticari ilişkilerinde karşılaştığı belirsizlikleri de artırabilir. Eğer Usmanov gibi isimler AB listesinden çıkarılırsa, Türkiye üzerinden yapılan ticari faaliyetler için yeni kapılar açılabilir; ancak bu durum Batı ile ilişkilerde yeni gerilimlere yol açma riski taşıyor. Türkiye, yaptırım politikalarındaki bu tür çatlakları, enerji ve tahıl koridoru gibi konularda diplomatik avantaja çevirmeye çalışabilir.
