Avrupa Birliği'nin uzun süredir beklenen Giriş/Çıkış Sistemi (Entry/Exit System - EES), Nisan ayında tam olarak faaliyete geçti. Ancak sistem, daha ilk haftalarında büyük eleştirilerle karşı karşıya. Özellikle Brexit sonrası Birleşik Krallık vatandaşlarının AB sınırlarında yaşadığı uzun kuyruklar, hem yolcular hem de yetkililer için ciddi sorunlara yol açıyor. Sistemin amacı, üçüncü ülke vatandaşlarının kısa süreli kalışlarını dijital olarak kaydetmek ve sınır kontrollerini hızlandırmak.
Giriş/Çıkış Sistemi Nedir ve Neden Gecikiyor?
EES, AB ülkelerine vizesiz seyahat eden üçüncü ülke vatandaşlarının (örneğin Birleşik Krallık vatandaşları) sınır geçişlerinde parmak izi ve yüz tanıma gibi biyometrik verilerini kaydeden otomatik bir sistemdir. Sistemin devreye girmesiyle birlikte, pasaport kontrol noktalarında her yolcunun verilerinin işlenmesi ve kontrol edilmesi gerekiyor. Bu da özellikle yoğun sınır kapılarında (örneğin Dover, Calais, Schiphol) işlem süresinin uzamasına neden oldu.
Sistemin Nisan'da tam olarak faaliyete geçmesinin ardından, birçok sınır noktasında işlem sürelerinin üç katına çıktığı bildiriliyor. Uzmanlar, sistemin yaz aylarında turizm sezonunun zirvesinde daha büyük kaoslara yol açabileceği konusunda uyarıyorlar. ayrıca, sistemin altyapısının yetersiz olduğu ve personel eksikliği yaşandığı da gelen haberler arasında.
AB Komisyonu, sistemin uzun vadede sınır kontrollerini hızlandıracağını ve güvenliği artıracağını savunuyor. Ancak sivil toplum örgütleri, özellikle veri gizliliği ve yanlış kayıtlar konusunda endişelerini dile getiriyor. Ayrıca, sistemin aksaması durumunda yolcuların mağduriyet yaşayacağı belirtiliyor.
Birleşik Krallık ve AB Arasında Yeni Gerilim
Brexit sonrası Birleşik Krallık vatandaşları artık üçüncü ülke statüsünde sayılıyor ve EES kapsamına giriyor. Bu durum, Birleşik Krallık ile AB arasında yeni bir gerilim konusu oluşturdu. İngiliz hükümeti, sistemin İngiliz vatandaşlarına haksız yere zorluk çıkardığını öne sürüyor ve AB'den geçiş sürecinin daha yumuşak olması için düzenlemeler talep ediyor.
Özellikle Dover ve Calais arasındaki feribot seferleri, yoğun günlerde saatlerce süren kuyruklara neden oluyor. Bu durum sadece turistleri değil, aynı zamanda tedarik zincirlerini de etkiliyor. İngiltere'den AB'ye ihracat yapan şirketler, gecikmelerin maliyetlerini artırdığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB ile vize serbestisi müzakereleri sürerken bu gelişmeyi yakından izliyor. EES'nin tam olarak uygulanması, Türk vatandaşlarının AB'ye seyahatlerini de etkileyecek. Şu an için Türk vatandaşları vizeye tabi olduğundan EES doğrudan etkilemese de, ileride vize serbestisi sağlanırsa Türk vatandaşları da bu sistemin kapsamına girecek. Ayrıca, Türkiye'nin göçmen anlaşması kapsamında AB ile olan ilişkileri, sınır güvenliği konularında iş birliğini gerektiriyor. Bu nedenle, EES'nin uygulanmasında yaşanan aksaklıklar, Türkiye-AB ilişkilerinde güvenlik ve göç konularında karşılıklı bağımlılığı artırabilir.
