Avrupa Birliği genelinde profesyonel itfaiyeci sayısı, 2025 yılı itibarıyla 372.400'e geriledi. Bu rakam, Avrupa genelinde toplam istihdamın yalnızca %0,18'ine tekabül ediyor. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından derlenen veriler, itfaiye teşkilatlarının personel yapısındaki değişimleri gözler önüne seriyor. Özellikle son yıllarda artan orman yangınları ve iklim kaynaklı acil durumlar göz önüne alındığında, profesyonel itfaiyeci sayısındaki bu düşüş, Avrupa'nın afet yönetimi kapasitesi hakkında önemli soruları gündeme getiriyor.
Gelişmenin Arka Planı
Eurostat verilerine göre, 2025 yılında Avrupa Birliği ülkelerinde görev yapan profesyonel itfaiyeci sayısı 372.400 olarak kaydedildi. Bu sayı, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık 2.000 kişilik bir azalmaya işaret ediyor. 2024 yılında bu rakam 374.300 seviyesindeydi. Söz konusu düşüş, kamu sektöründeki istihdam kısıtlamaları, bütçe baskıları ve itfaiye teşkilatlarının yeniden yapılandırılması gibi faktörlere bağlanıyor.
Profesyonel itfaiyecilerin toplam istihdam içindeki payı %0,18 ile Avrupa genelinde oldukça düşük bir seviyede. Bu oran, ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösteriyor. Örneğin, bazı Doğu Avrupa ülkelerinde itfaiyecilik hâlâ büyük ölçüde gönüllü ekiplere dayanırken, Batı Avrupa ülkelerinde profesyonel itfaiyecilerin oranı daha yüksek. Ancak genel tablo, Avrupa genelinde profesyonel itfaiyeci sayısının istikrarlı bir şekilde azaldığını ortaya koyuyor.
Uzmanlar, bu düşüşün iklim değişikliğiyle mücadele kapasitesini zayıflatabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle Akdeniz ülkelerinde yaz aylarında yaşanan orman yangınları, itfaiye hizmetlerine olan talebi her geçen yıl artırıyor. Ancak bu talebe rağmen, itfaiye teşkilatlarının personel alımı konusunda yeterli adımları atmadığı görülüyor. Bazı ülkelerde itfaiyecilik mesleğinin cazibesini kaybetmesi, maaşların düşüklüğü ve zorlu çalışma koşulları da personel eksikliğini derinleştiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avrupa genelinde itfaiyeci sayısındaki azalma, yalnızca AB ülkelerini değil, aynı zamanda komşu bölgeleri de etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. İklim değişikliğinin etkisiyle artan orman yangınları, sadece güney Avrupa'yı değil, İskandinav ülkeleri ve hatta Kuzey Kutbu'na yakın bölgeleri bile tehdit eder hale geldi. Bu durum, sınır ötesi iş birliğini ve ortak müdahale kapasitelerini daha da önemli kılıyor.
Avrupa Birliği, üye ülkeler arasında itfaiye hizmetlerinin koordinasyonunu artırmak için çeşitli programlar yürütüyor. Örneğin, AB Acil Durum Müdahale Koordinasyon Merkezi (ERCC) ve Avrupa Sivil Koruma Mekanizması (UCPM), üye ülkelerin doğal afetlere karşı ortak müdahale kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak bu mekanizmalar, ulusal itfaiye teşkilatlarının personel eksikliğini gidermekte yetersiz kalıyor. Uzmanlar, artan iklim riskleri karşısında profesyonel itfaiyeci sayısının artırılması gerektiğini, aksi takdirde Avrupa'nın büyük çaplı yangınlarla başa çıkma kapasitesinin ciddi şekilde zayıflayacağını vurguluyor.
Ayrıca, itfaiyeci sayısındaki düşüş, iş gücü piyasası ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde de dolaylı etkiler yaratıyor. İtfaiyecilik, sadece yangın söndürme değil, aynı zamanda arama kurtarma, kimyasal kazalara müdahale ve acil tıbbi yardım gibi geniş bir yelpazede hizmet veren kritik bir kamu hizmeti. Bu nedenle, personel eksikliği yalnızca yangın güvenliğini değil, genel afet yönetimi kapasitesini de olumsuz etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, coğrafi konumu ve iklim koşulları nedeniyle orman yangınlarına son derece duyarlı bir ülke. Özellikle son yıllarda yaşanan büyük orman yangınları, itfaiye teşkilatlarının kapasitesinin artırılması gerekliliğini ortaya koydu. AB ülkelerindeki profesyonel itfaiyeci sayısındaki azalma, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgede yangınla mücadele stratejilerinin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Türkiye, kendi itfaiye teşkilatlarını güçlendirirken, AB ülkeleriyle iş birliği yaparak bu alandaki en iyi uygulamaları takip edebilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede bölgesel iş birliği, ülkelerin tek başına alacağı önlemlerden çok daha etkili olabilir. Bu açıdan, Türkiye'nin itfaiye personel sayısını artırması ve uluslararası iş birliğine önem vermesi kritik önem taşıyor.
