Avrupa Birliği Adalet Divanı, Apple'ın, AB'nin büyük teknoloji şirketlerine yönelik sıkı düzenlemeler getiren Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamındaki yükümlülüklerine karşı yaptığı hukuki itirazı reddetti. Lüksemburg merkezli mahkemenin 10 Eylül 2024 tarihli kararı, Apple'ın şu anda geçerli olan kurallara uymak zorunda olduğu anlamına geliyor. DMA, Apple, Google, Meta gibi büyük teknoloji firmalarının rekabete aykırı uygulamalarını engellemeyi amaçlıyor. Bu karar, düzenlemenin uygulanmasına yönelik ilk önemli yargı denetimini oluşturuyor.
Gelişmenin arka planı
Apple, Eylül 2023'te Avrupa Komisyonu'nun kendisini DMA kapsamında bir 'kapı bekçisi' (gatekeeper) olarak sınıflandırmasına itiraz etmişti. Şirket, iMessage ve App Store gibi beş hizmeti için bu sınıflandırmanın haksız olduğunu savunuyordu. Apple'a göre, iMessage çok az kullanıcıya sahip olduğu için DMA kapsamında yer almamalıydı. Ancak Avrupa Komisyonu, Nisan 2024'te Apple'ın itirazını reddetti ve Apple da bu karara karşı dava açtı. AB Adalet Divanı, Apple'ın dava açma hakkını korumakla birlikte, geçici tedbir talebini reddetti. Bu, Apple'ın temyiz süreci devam ederken dahi DMA kurallarına uyması gerektiği anlamına geliyor.
DMA, büyük teknoloji şirketlerine getirdiği yükümlülüklerle dikkat çekiyor. Yasaya göre 'kapı bekçisi' olarak belirlenen şirketler, kendi platformlarında üçüncü taraf uygulamaların ve ödeme sistemlerinin önünü açmak zorunda. Ayrıca kullanıcı verilerini kendi lehlerine kullanmaları kısıtlanıyor. Apple'ın en çok itiraz ettiği nokta, App Store dışından uygulama yüklemeye izin verme zorunluluğu (sideloading) ve üçüncü taraf ödeme sistemlerine açılma gerekliliği. Şirket, bu durumun güvenlik riski yarattığını savunuyor. Ancak düzenleyiciler, bunun pazarda rekabeti artıracağını ve tüketici seçeneklerini genişleteceğini düşünüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu karar, yalnızca Apple için değil, tüm büyük teknoloji şirketleri ve küresel düzenleme çabaları açısından önemli bir emsal teşkil ediyor. AB, DMA ile dünyada en kapsamlı dijital pazar düzenlemesini hayata geçirdi. Benzer düzenlemeler Japonya, Güney Kore, Brezilya ve hatta ABD'de de tartışılıyor. ABD'de Adalet Bakanlığı ve Federal Ticaret Komisyonu, Apple ve Google gibi şirketlere karşı antitröst davaları açmış durumda. AB'nin attığı bu adım, dijital pazarlarda rekabeti yeniden tesis etme çabalarına ivme kazandıracak. Ancak Apple gibi şirketler, düzenlemelerin inovasyonu engellediği ve tüketici güvenliğini tehlikeye attığı gerekçesiyle karşı çıkıyor. Teknoloji devlerinin bu karara karşı temyiz başvurusu yapması bekleniyor, ancak AB Adalet Divanı'nın kesin bir karar vermesi aylar sürebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de büyük teknoloji şirketlerine yönelik düzenlemeler henüz AB'deki kadar kapsamlı değil. Ancak AB'nin bu yaklaşımı, Türkiye'de de dijital pazarların düzenlenmesi tartışmalarını etkileyebilir. Rekabet Kurumu'nun Google ve Meta'ya yönelik soruşturmaları, Türkiye'de benzer adımların atılabileceğine işaret ediyor. AB ile Gümrük Birliği ve dijital dönüşüm çerçevesinde uyum süreci, Türkiye'nin de DMA benzeri bir düzenleme yapmasını gündeme getirebilir. Apple'ın Türkiye pazarındaki uygulamaları ve App Store komisyon oranları, yerel uygulama geliştiricileri için önemli bir konu. Bu karar, Türkiye'deki geliştiricilerin daha adil koşullara kavuşması yönünde baskı oluşturabilir. Küresel gelişmelerin Türkiye'ye yansımaları izlenmeye değer.
