Brüksel'de bir araya gelen Avrupa Birliği liderleri, Rusya ile diyalog başlatılması konusunda temkinli bir duruş sergiledi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın ofisinin geçtiğimiz hafta Kremlin ile "diplomatik düzeyde kısa temaslar" kurduğunun açıklanmasının ardından, bazı üye ülkeler bu adımın erken olduğunu ve Moskova'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları devam ederken Rusya ile normalleşme sürecine girilmemesi gerektiğini vurguladı. Perşembe günü Brüksel'de yapılan AB Liderler Zirvesi'nde konuşan Baltık ülkeleri ve Polonya gibi Rusya'ya en sert tepkiyi veren ülkeler, diyaloğun ancak Kremlin'in Ukrayna'dan çekilmesi ve uluslararası hukuka saygı göstermesi koşuluyla mümkün olabileceğini belirtti.
Zirvede Rusya tartışması
AB Konseyi Başkanı Costa'nın bir sözcüsü, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Costa'nın ekibinin Kremlin ile "belirli konularda bilgi alışverişi amacıyla kısa diplomatik temaslar" kurduğunu doğrulamıştı. Bu temasların AB'nin Rusya'ya yönelik resmi politikasını yansıtmadığını savunan sözcü, ancak bu açıklamanın Avrupa'da geniş yankı uyandırmasına neden oldu. Özellikle Finlandiya ve Estonya gibi sınır komşusu ülkeler, Moskova ile herhangi bir diyaloğun ancak ortak AB çerçevesinde ve belirli kırmızı çizgiler dahilinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise, Rusya ile diyaloğun tamamen kesilmemesi gerektiğini, ancak bu diyaloğun stratejik ve ilkeli olması koşuluyla mümkün olduğunu ifade etti. Almanya Başbakanı Olaf Scholz ise, Rusya ile görüşmelerin ancak somut ilerlemeler kaydedilmesi halinde anlamlı olacağını belirterek, Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve egemenliğinin korunmasının öncelikli olduğunu söyledi.
AB-Rusya ilişkilerinde yeni dönem mi?
AB ile Rusya arasındaki ilişkiler, 2014'te Kırım'ın ilhakı ve 2022'de başlayan Ukrayna savaşıyla birlikte tarihinin en düşük seviyesine gerilemişti. Birlik, Rusya'ya karşı şimdiye kadar 13 yaptırım paketi uygularken, Moskova'yla yüksek düzeyli siyasi temaslar neredeyse tamamen durdurulmuştu. Ancak son dönemde bazı AB ülkeleri, Rusya ile diyaloğun yeniden başlatılması gerektiğini savunuyor. Özellikle Macaristan ve Slovakya, Ukrayna'ya askeri yardımın sınırlandırılması ve Moskova'yla müzakere edilmesi yönünde çağrılar yapıyor. Diğer taraftan, AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Rusya'yla normalleşmenin ancak savaşın sona ermesi ve Ukrayna'nın çıkarlarının korunmasıyla mümkün olduğunu yineleyerek, "Putin'in elini sıkmak" olarak tanımladığı aceleci diyalog girişimlerine karşı çıktı. Uzmanlar, AB içindeki bu görüş ayrılıklarının, birliğin Rusya politikasında uzun vadeli bir bölünmeye işaret edebileceği yorumunu yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Rusya'ya yönelik tutumundaki bu arayış, Türkiye için kritik bir dönemeçtir. Türkiye, Ukrayna savaşının başından beri hem Kiev hem de Moskova ile dengeli ilişkilerini sürdürmüş, arabuluculuk rolü üstlenmişti. AB'nin olası bir diyalog sürecinde Türkiye'nin deneyiminden faydalanması mümkün görünüyor. Öte yandan, AB'nin Rusya'yı tamamen dışlamak yerine diyaloğa yönelmesi, Türkiye'nin enerji ve güvenlik alanında Rusya ile kurduğu işbirliğini meşrulaştırabilir. Ancak AB içindeki Baltık ülkeleri ve Polonya gibi sert çizgi, Türkiye'nin Rusya ile ilişkilerini Batı'dan bağımsız yürütme stratejisini zora sokabilir. Bu nedenle Ankara, hem AB ile hem de Rusya ile ilişkilerini dengelemek zorunda kalacak.
