Avrupa Birliği liderleri, Brüksel'de düzenlenen Avrupa Konseyi Zirvesi'nde, AB Konseyi Başkanı António Costa'nın Kremlin'e yönelik diplomatik girişimleri nedeniyle derin bir bölünme yaşadı. Zirvenin ana gündem maddesi olan ABD ile ticaret açığının ele alınması beklenirken, Avrupa Birliği'nin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile nasıl bir ilişki kurması gerektiği tartışmaları tüm oturuma damgasını vurdu. Brüksel'deki kaynaklara göre, liderler arasında bazıları Putin ile doğrudan diyaloğun Ukrayna savaşının sonlandırılması için kaçınılmaz olduğunu savunurken, diğerleri Moskova ile herhangi bir temasın Rusya'nın işgalini meşrulaştıracağı gerekçesiyle karşı çıktı. Zirve, Avrupa'nın Rusya'ya karşı izleyeceği stratejideki temel fikir ayrılıklarını bir kez daha su yüzüne çıkardı. Costa'nın Kremlin ile temas kurma girişimi, özellikle Doğu Avrupa ülkeleri ve Baltık devletleri tarafından sert bir dille eleştirildi.
Gelişmenin arka planı
Avrupa Birliği, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Moskova'ya karşı sert yaptırımlar uygularken, diplomatik kanallar büyük ölçüde donmuş durumda. Ancak savaşın uzaması ve enerji krizinin etkileri, bazı AB üyelerini Rusya ile yeniden müzakere masasına oturma fikrine sıcak bakmaya itiyor. AB Konseyi Başkanı António Costa, bu bağlamda Putin ile diyalog kurulması gerektiğini savunan 'ılımlı' kanadın öncülüğünü üstleniyor. Costa'ya göre, Ukrayna'daki çatışmanın diplomatik yollarla çözülmesi için Rusya ile iletişim şart. Ancak bu görüş, özellikle Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Baltık ülkeleri başta olmak üzere birçok üye devletin sert tepkisiyle karşılaşıyor. Bu ülkeler, Putin ile herhangi bir diyaloğun, Rusya'nın saldırgan politikalarını ödüllendireceğini ve Ukrayna'nın egemenliğine saygısızlık anlamına geleceğini düşünüyor. Zirvede yaşanan derin bölünmüşlük, AB'nin ortak dış politika oluşturma kapasitesine ilişkin endişeleri de yeniden gündeme taşıdı.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu bölünme yalnızca AB iç politikasını değil, aynı zamanda Transatlantik ilişkileri ve küresel güvenlik dengelerini de etkileyebilir. ABD, Avrupa'nın Rusya'ya karşı birleşik cephe oluşturmasını desteklerken, Brüksel'deki bu görüş ayrılıkları Washington'da endişe yaratıyor. Öte yandan, Putin'in bu bölünmeyi kendi lehine kullanma potansiyeli bulunuyor. Rusya, AB içindeki bu çatlakları derinleştirmek için propaganda ve enerji silahını kullanabilir. Zirvedeki tartışmalar aynı zamanda AB'nin genişleme politikasıyla da bağlantılı; Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya'ya karşı daha sert bir tutum benimsenmesini isterken, Batı Avrupa ülkeleri (özellikle Almanya ve Fransa) diyaloğun devam etmesinden yana. Bu durum, AB'nin stratejik özerklik hedefiyle de çelişiyor; zira ortak bir Rusya politikası olmadan, blokun küresel bir aktör olarak hareket etmesi zorlaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ile Ukrayna arasında arabuluculuk yaparak ve Karadeniz Tahıl Anlaşması gibi girişimlerle her iki tarafla da diyaloğu sürdüren nadir ülkelerden biri. AB'nin Putin ile müzakere konusundaki bu bölünmüşlüğü, Ankara'nın arabuluculuk rolünü daha da kıymetli hale getirebilir. Ancak Türkiye'nin Rusya ile ilişkilerini NATO ve AB üyeliği hedefleriyle dengelemesi gerekiyor. AB içindeki bu tartışma, Türkiye'nin Batı ile Rusya arasında bir köprü olma potansiyelini vurgulasa da, aynı zamanda Ankara'nın Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılmama politikasının sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
