Avrupa Birliği liderleri, Brüksel'de düzenlenen zirvede göç politikaları, Ukrayna'ya mali destek ve Birliğin uzun vadeli bütçesi konularında derin görüş ayrılıkları yaşadı. İki gün süren toplantının ardından, kritik kararların Kasım ve Aralık aylarında yapılacak ek toplantılara bırakıldığı açıklandı. Zirve, üye ülkeler arasındaki bölünmelerin AB'nin ortak politika belirleme kapasitesini zorladığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Göç ve Ukrayna'da Anlaşmazlık
Zirvenin ana gündem maddelerinden biri, AB'nin göç ve iltica politikalarında reform yapılmasıydı. Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri, sığınmacı kotaları ve sınır kontrolleri konusunda daha sıkı önlemler alınmasını isterken, Güney Avrupa ülkeleri artan göç yükünün adil paylaşılması çağrısında bulundu. Özellikle İtalya, Yunanistan ve İspanya, Akdeniz üzerinden gelen düzensiz göçmen akınının kendi ülkeleri üzerinde ağır bir yük oluşturduğunu vurguladı. Buna karşılık Macaristan ve Polonya gibi ülkeler, zorunlu yeniden yerleştirme mekanizmasına karşı çıktı. Zirve sonunda somut bir uzlaşı sağlanamadı ve konunun bir sonraki toplantıda ele alınması kararlaştırıldı.
Ukrayna'ya yönelik mali destek konusunda da üye ülkeler arasında farklı görüşler ortaya çıktı. AB Komisyonu, Ukrayna'nın 2024 ve sonrasındaki finansman ihtiyacını karşılamak için 50 milyar euroluk bir paket önermişti. Ancak bazı üye ülkeler, bu yardımın bütçe disiplini çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini savunurken, diğerleri Ukrayna'ya desteğin sürekliliğinin kritik olduğunu belirtti. Zirvede bu konuda da nihai bir karar alınamadı; teknik düzeydeki müzakerelerin süreceği ve liderlerin Aralık ayında tekrar bir araya geleceği bildirildi.
Uzun Vadeli Bütçe ve Gelecek Perspektifi
AB'nin 2028-2034 dönemini kapsayan uzun vadeli bütçesi (Çok Yıllı Mali Çerçeve) de zirvenin önemli başlıkları arasındaydı. Komisyon, iklim değişikliğiyle mücadele, dijital dönüşüm ve savunma alanlarına daha fazla kaynak ayrılmasını öneriyor. Ancak net katkı sağlayan ülkeler, bütçenin artırılmasına sıcak bakmıyor. Görüşmelerde, mevcut bütçe kalemlerinin yeniden düzenlenmesi ve yeni önceliklere göre esnekleştirilmesi seçenekleri tartışıldı. Liderler, bütçe müzakerelerinin karmaşıklığı nedeniyle karar almayı kasım ve aralık aylarına bıraktı. Bu erteleme, AB'nin uzun vadeli yatırım planlamasında belirsizliğe yol açabilir.
Zirve, AB'nin karar alma mekanizmasındaki tıkanıklıkları da gözler önüne serdi. Göç, Ukrayna ve bütçe gibi hayati konularda üye ülkeler arasındaki farklı öncelikler, ortak bir zemin bulunmasını zorlaştırıyor. Özellikle göç konusunda Kuzey-Güney ayrımı, Ukrayna desteğinde ise Doğu-Batı farklılıkları belirginleşti. AB Konseyi Başkanı Charles Michel, zirve sonrası yaptığı açıklamada, "Önemli ilerleme kaydettik, ancak bazı konularda daha fazla çalışmaya ihtiyacımız var" dedi. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ise Ukrayna'ya desteğin devam edeceğini yineledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB liderlerinin göç ve Ukrayna konularında yaşadığı anlaşmazlıklar, Türkiye'nin AB ile ilişkilerini ve bölgesel dengeleri doğrudan etkiliyor. Göç konusunda AB içindeki bölünme, Türkiye'nin 2016 anlaşması çerçevesinde üstlendiği rolün önemini artırıyor. Türkiye, AB'nin düzensiz göçle mücadelesinde kilit bir ortak olmaya devam ediyor ve bu durum, AB ile diyalogda Türkiye'nin elini güçlendirebilir. Ukrayna'ya mali destek konusundaki belirsizlik ise Karadeniz bölgesindeki istikrarı ve Türkiye'nin enerji güvenliğini etkileyebilir. Ayrıca AB bütçesindeki olası kısıtlamalar, Türkiye'ye yönelik fonların geleceği açısından da takip edilmeli. Türkiye, AB'nin karar alma süreçlerindeki yavaşlamayı fırsata çevirerek, göç yönetimi ve enerji koridorları gibi alanlarda işbirliğini derinleştirebilir.
